चाडपर्वको लामो बिदापछि खुल्ने सेयर बजारमा सामान्यतः उच्च उतारचढाव देखिने गर्छ। बिदा अवधिमा जम्मा भएका स्वदेशी तथा विदेशी आर्थिक घटनाक्रम, राजनीतिक समाचार र लगानीकर्ताको मनोविज्ञान एकैपटक बजारमा प्रतिविम्बित हुँदा यस्तो अवस्था आउने हो। यद्यपि, बिदापछिको पहिलो दिनको कारोबारलाई नै आधार मानेर बजारको दीर्घकालीन दिशा (ट्रेन्ड) आकलन गर्नु भने जोखिमपूर्ण हुने विश्लेषकहरू बताउँछन्।
नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) कै विगतको तथ्यांक हेर्ने हो भने पनि दशैंलगत्तैको बजार सधैँ एकनासको छैन। अघिल्ला केही वर्षका पहिलो कारोबार दिनहरूमा बजार कहिले उच्च अंकले घटेको त कहिले बढेको दृष्टान्त छ। कुनै वर्ष बजार ३४ अंकले बढ्दा, अर्को कुनै वर्ष राजनीतिक अस्थिरता र आन्दोलनको मनोवैज्ञानिक त्रासलगायतका कारण झण्डै ५९ अंकसम्मले ओरालो लागेको रेकर्ड छ। यसले बिदा आफैंमा बजार घटाउने वा बढाउने कारक नभई, सो अवधिमा विकास भएका बाह्य घटनाक्रमहरू मुख्य जिम्मेवार हुने पुष्टि गर्छ।
छिमेकी मुलुक भारत र चीनका सेयर बजारको ऐतिहासिक अध्ययनले पनि लामो बिदापछि बजार उकालो नै लाग्छ भन्ने कुनै निश्चित आधार देखाएका छैनन्। जानकारहरूका अनुसार, बिदाअघि सेयर किनेकाहरू बजार खुल्नासाथ नाफा बुक गर्न हतारिने र नयाँ लगानीकर्ताले प्रवेश विन्दु खोज्ने भएकाले पहिलो दिन कारोबार रकम र परिसूचकमा असामान्य फेरबदल आउँछ। यस्तो बेला समग्र बजार बढेको जस्तो देखिए पनि सीमित समूह (जस्तैः जलविद्युत वा बैंकिङ) का कम्पनीहरूमा मात्रै तेजी आएको हुन सक्छ।
त्यसैले, बिदापछिको पहिलो कारोबारलाई बजारको भविष्य बताउने सूचकभन्दा पनि 'पर्ख र हेर' को अवसरका रूपमा लिनुपर्ने विज्ञहरूको सुझाव छ। हतारमा खरिदबिक्रीको निर्णय लिनुअघि अघिल्लो एक दिनको मात्र नभई पछिल्ला २० देखि ३० दिनको औसत कारोबार रकमसँग तुलना गर्नु उपयुक्त हुन्छ। पहिलो दिनको उत्साह वा निराशा लगातार थप केही दिन टिके मात्र त्यसलाई बजारको वास्तविक दिशा मान्न सकिन्छ।
It is not unusual to witness high volatility in the stock market on the first trading day following a long festive or public holiday. During the break, unpriced economic and political developments, global market fluctuations, and shifting investor psychology pile up. When the market finally reopens, all these factors strike at once, making the initial trading session highly sensitive. However, financial analysts warn that predicting the market's long-term direction based solely on this single day's performance is a risky gamble.
Historical data from the Nepal Stock Exchange (NEPSE) reveals that the post-Dashain market has never followed a uniform rhythm. In recent years, the first day of trading has shown massive inconsistencies—gaining around 34 points in one year, while plunging by nearly 59 points in another. Analysts point out that sharp market movements are rarely caused by the holiday itself. Instead, they are the direct result of external factors, such as political instability or psychological panic, that brewed while the market was closed.
Historical studies of neighboring stock markets in India and China echo these unpredictable patterns. Researchers have found no guaranteed rule that markets will automatically surge or crash after an extended break. Often, investors who accumulated shares before the holiday rush to book profits as soon as trading resumes, while new investors scramble to find entry points. This tug-of-war creates abnormal swings in trading volume. Furthermore, an apparent market surge might be isolated to a few specific sectors—such as hydropower or commercial banking—creating a misleading illusion of broader market growth.
Therefore, experts advise investors to treat the first post-holiday trading session as an opportunity to observe how new information is absorbed by the market, rather than a definitive indicator of future trends. Before making hasty buying or selling decisions, it is prudent to compare the day's trading volume against a 20-to-30-day average, rather than just the final pre-holiday session. Ultimately, a true market trend is confirmed only if the initial enthusiasm—or pessimism—is sustained over the subsequent trading days.
