व्यापार सर्त (Terms of Trade): सुधार कि बिगार?
NRB को तथ्यांक अनुसार आ.व. २०२५/२६ को ८ महिनामा नेपालको व्यापार सर्त (ToT) ~१०६.९४ (आधार वर्ष: २०२२/२३=१००) रहेको छ — अर्थात निर्यात मूल्य आयात मूल्यभन्दा ~७% बढी छ।
तथ्यांक
- निर्यात मूल्य सूचकांक: १०२.१० (साउन) → १०५.७५ (फाल्गुण) — +३.५७%
- आयात मूल्य सूचकांक: ९६.४३ → ९८.८८ — +२.५४%
- ८ महिनाको औसत ToT: ~१०६.९४
- गत वर्ष (२०२४/२५) वार्षिक औसत: १०८.३२
सुधार कि बिगार?
ToT अझै १०० भन्दा माथि छ — अर्थात व्यापार सर्त अनुकूल छ। तर गत वर्षको १०८.३२ बाट ~१०६.९४ मा झरेको छ, अर्थात बिस्तारै बिग्रँदैछ। आयात मूल्य (विशेषगरी मार्चमा ९८.८८) बढ्दो छ — विनिमय दर कमजोरी (NPR १४७.९४/USD) ले आयातित वस्तु महँगो बनाउँदैछ।
निष्कर्ष
व्यापार सर्त अझै सकारात्मक तर बिस्तारै कमजोर हुँदैछ। निर्यात मूल्य बढ्दैछ (सोयाबिन, अलैंची) तर आयात मूल्य पनि बढ्दैछ (विनिमय दर)। यदि NPR थप कमजोर भयो भने आयात मूल्य बढी बढ्छ र ToT थप बिग्रिन्छ।