Dipesh Ghimire
काठमाडौं — आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को बजेट आइसकेपछि पुँजी बजारले लिने दिशाबारे चासो बढेका बेला सोमबारको पहिलो कारोबार दिनले लगानीकर्तालाई निराश तुल्याएको छ । बजेटमा पुँजी बजारसँग जोडिएका थुप्रै लामो समयदेखिका मागलाई सम्बोधन गरिए पनि लगानीकर्ताको आत्मविश्वास उकासिन सकेन र नेप्से परिसूचक घाटामा बन्द भयो ।
सोमबार नेप्से परिसूचक २६.७२ अंकले घटेर २ हजार ७५५.७२ बिन्दुमा बन्द भएको छ । गत बिहीबारको कारोबारमा भने सूचक ४.९९ अंकले बढेको थियो । एक कारोबार दिनकै फरकमा देखिएको यो उतारचढावले बजारमा अझै स्थिरता नआएको संकेत गरेको छ ।
दिनभरको कारोबारमा ३४९ कम्पनीको १ करोड ३३ लाख ८३ हजार ८१६ कित्ता सेयर ६३ हजार ७१९ पटक हस्तान्तरण भयो । कुल कारोबार रकम ५ अर्ब ६१ करोड ४३ लाख ७४ हजार रुपैयाँ रह्यो । अघिल्लो कारोबार दिनको तुलनामा कारोबार रकम पनि खुम्चिएको छ, जसले बजारमा क्रयविक्रयको उत्साह घटेको देखाउँछ ।
मूल्य आन्दोलनतर्फ हेर्दा आज ३५ कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्दा २३३ कम्पनीको घट्यो । समूहगत रूपमा हेर्दा दुई उपसमूहको परिसूचक मात्र हरियो भयो भने ११ उपसमूहको परिसूचक रातो रह्यो ।
बजेट सार्वजनिक हुनुअघि नै बजारका सरोकारवालाले यसपटकको बजेटलाई ‘बजार–मैत्री’ भनेर स्वागत गरेका थिए । पुँजीगत लाभकरलाई अन्तिम कर मान्ने घोषणा, गैरआवासीय नेपाली (एनआरएन) लाई दोस्रो बजारमा छिर्न दिने व्यवस्था, इन्ट्राडे कारोबार र डेरिभेटिभ उपकरणको तयारी तथा नेपाली कम्पनीलाई विदेशी बजारसम्म पुर्याउने ग्लोबल डिपोजिटरी रिसिट (जीडीआर) को व्यवस्थालाई लगानीकर्ताले सकारात्मक रूपमा लिएका थिए ।
तर बजेट आएलगत्तै आर्थिक विधेयकमा उल्लेख भएका प्रावधानले पुँजीगत लाभकर वास्तवमै अन्तिम कर हो कि होइन भन्नेमा नयाँ अन्योल जन्मायो । फलस्वरूप बजेटका सकारात्मक घोषणाभन्दा करको अन्योल र कार्यान्वयनको प्रश्न नै बजारमा हाबी भएको देखियो । विश्लेषकहरूका अनुसार बजेटमा पुँजी बजार सुधारका लागि संरचनागत रूपमा महत्त्वपूर्ण घोषणा भए पनि तिनको असर तत्कालै बजारमा देखिने अवस्था छैन । नेप्सेको पुनःसंरचना, सर्ट सेलिङ, इन्ट्राडे कारोबार, डेरिभेटिभ उपकरण, एनआरएन लगानी र जीडीआरजस्ता विषय कार्यान्वयनमा जान समय लाग्ने भएकाले लगानीकर्ताले तत्काल प्रतिफलभन्दा नीतिगत सुनिश्चितता खोजिरहेका छन् ।
बजेटले बैंकिङ क्षेत्रको बढ्दो खराब कर्जा व्यवस्थापन गर्न राष्ट्रिय सम्पत्ति व्यवस्थापन कम्पनी स्थापना गर्ने, नेपाल टेलिकम, राष्ट्रिय जीवन बीमा कम्पनी र विशाल बजार कम्पनीको सेयर निष्कासन प्रक्रिया अघि बढाउने तथा नेपाल धितोपत्र बोर्डको क्षमता अभिवृद्धि गर्ने घोषणासमेत गरेको छ । यी व्यवस्थालाई दीर्घकालीन रूपमा सकारात्मक मानिए पनि बजारले तत्काल भने भरोसा गरिसकेको छैन ।
सोमबारको कारोबारले लगानीकर्ता अझै ‘पर्ख र हेर’ को मनस्थितिमा रहेको देखाएको छ । बजेटमार्फत घोषणा भएका सुधारका कार्यक्रमको कार्यान्वयन, पुँजीगत लाभकरसम्बन्धी कानुनी स्पष्टता र आगामी मौद्रिक नीतिले नै बजारको दिशा निर्धारण गर्ने विश्लेषकहरूको आकलन छ । बजेटले सकारात्मक सन्देश दिने प्रयास गरे पनि पहिलो कारोबार दिनकै नतिजाले लगानीकर्ताको भरोसा पूर्ण रूपमा फर्किनसकेको छैन ।
कारोबार रकमका आधारमा आज आँखु खोला जलविद्युत कम्पनी शीर्ष स्थानमा रह्यो, जसको ४३ करोड ४ लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भयो । त्यस्तै नेपाल रि–इन्स्योरेन्सको ३७ करोड रुपैयाँभन्दा बढी र हिमालयन रि–इन्स्योरेन्सको करिब २५ करोड ७७ लाख रुपैयाँको कारोबार भयो । रिडी पावरको पनि उल्लेखनीय कारोबार देखियो । मूल्यवृद्धितर्फ कालिञ्चोक हाइड्रोपावर र नेपाल रि–इन्स्योरेन्सको सेयर सकारात्मक सर्किटमा कारोबार भयो । उता बुंगल हाइड्रोपावरका लगानीकर्ताले भने सबैभन्दा बढी १३.२० प्रतिशतसम्मको गिरावट खेप्नुपर्यो ।
प्राविधिक विश्लेषण : दिशाविहीन र संकुचित दायराभित्र बजार
दैनिक (१ डे) चार्टमा आज बनेको क्यान्डल मध्यम आकारको रातो (बेयरिस) क्यान्डल हो । बजार माथिल्लो बिन्दुबाट खुलेर तल बन्द भएकाले यसले बिक्रीको दबाब हाबी रहेको देखाउँछ । क्यान्डलको माथिल्लो भागमा सानो छाया (अपर विक) र तल पनि केही छाया देखिनुले माथि चढ्ने प्रयास भएको तर त्यहाँ बिक्रेता सक्रिय भएर मूल्यलाई पछि धकेलेको संकेत मिल्छ । समग्रमा यो क्यान्डलले लगानीकर्ताबीच निर्णय गर्न नसकेको अनिर्णयको अवस्था (इनडिसिजन) र माथिल्लो तहमा प्रतिरोध रहेको झल्काउँछ ।
इचिमोकु इन्डिकेटरअनुसार बजार अहिले ‘क्लाउड’ (बादल) कै तल्लो किनारमा अड्किएको अवस्थामा छ । कन्भर्सन र बेस लाइन (२७५५ र २७५१ बिन्दु) नजिकै बन्द भएको परिसूचकमाथि करिब २ हजार ८१९ बिन्दुसम्म बादलको प्रतिरोध रहेको देखिन्छ । बजार बादलको तल वा छेउमा रहँदा यो स्पष्ट रूपमा बुलिस मानिन्न; बरु प्रवृत्ति अझै कमजोर र अनिश्चित रहेको संकेत गर्छ ।
एमएसीडी इन्डिकेटरमा एमएसीडी रेखा सिग्नल रेखाभन्दा माथि रहेको र हिस्टोग्राम सकारात्मक देखिएको छ । यसले अल्पकालमा मोमेन्टम केही सकारात्मक मोड लिँदै रहेको देखाए पनि दुवै रेखा अझै शून्य रेखाभन्दा तलै रहेकाले बजारको आधारभूत प्रवृत्ति अझै कमजोर नै रहेको पुष्टि हुन्छ । अर्थात् सुधारको प्रयास भइरहेको छ, तर बलियो तेजीको पुष्टि अझै आइसकेको छैन ।
आपेक्षिक शक्ति सूचक (आरएसआई) ४८.६१ मा रहेको छ, जुन मध्यरेखा ५० भन्दा सामान्य तलको अवस्था हो । यसले बजार न ओभरबट (अति किनिएको) न ओभरसोल्ड (अति बिकेको) अवस्थामा रहेको, बरु तटस्थ क्षेत्रमा रहेको देखाउँछ । यो तहले कुनै बलियो दिशा नदिई बजार दोधारमा रहेको पुनः पुष्टि गर्छ ।
ट्रेन्डको शक्ति नाप्ने एडीएक्स सूचक १४.७५ मा झरेको छ, जुन सामान्यतः मानिने २०–२५ को तहभन्दा निकै तल हो । यति न्यून एडीएक्सले बजारमा कुनै बलियो प्रवृत्ति (ट्रेन्ड) नभई परिसूचक दायरामै घुमिरहेको (साइडवे/रेन्जबाउन्ड) अवस्थालाई स्पष्ट पार्छ ।
स्मार्ट मनी कन्सेप्ट (एसएमसी) सहितको चार्टले बजार एउटा संकुचित (कन्ट्र्याक्टिङ) त्रिकोणभित्र अड्किएको देखाउँछ । माथिबाट ओर्लंदै आएको प्रतिरोध रेखा र तलबाट उक्लँदै आएको सहारा रेखा एकआपसमा नजिकिँदै गएकाले बजार ‘ब्रेकआउट’ को नजिक पुगेको संकेत मिल्छ । चार्टमा पछिल्लो समय बनेको ‘लोअर हाई’ ले माथिल्लो तहमा बिक्रीको दबाब रहेको देखाएको छ । तत्कालका लागि माथिल्तिर पहिलो प्रतिरोध २ हजार ७९५.४७ बिन्दुमा छ भने त्यसपछि क्रमशः २ हजार ८७९.२१ र २ हजार ९११.३६ मा प्रतिरोध देखिन्छ । तलतिर भने पहिलो सपोर्ट २ हजार ६७७.१६ र दोस्रो २ हजार ६०८.९५ बिन्दुमा रहेको छ ।
समग्रमा प्राविधिक सूचकहरूले बजार अहिले कुनै स्पष्ट दिशाविहीन, तटस्थ र संकुचित दायराभित्र रहेको देखाएका छन् । एमएसीडीको सानो सकारात्मक मोड र आजको रातो क्यान्डलबीचको खिचातानीले अल्पकालमा अझै उतारचढाव कायमै रहन सक्ने संकेत गर्छ । प्राविधिक रूपमा बजारको अर्को बलियो चाल त्रिकोणको कुन दिशामा ‘ब्रेकआउट’ हुन्छ भन्नेमा निर्भर रहने देखिन्छ ।
०००
(द्रष्टव्य: प्राविधिक विश्लेषण खण्ड विशुद्ध चार्ट अध्ययनमा आधारित सूचनामूलक सामग्री हो, लगानी सल्लाह होइन ।)
