काठमाडौं । वाणिज्य बैंकहरूले जेठ महिनाका लागि निक्षेपको ब्याजदर अधिकांश रूपमा स्थिर राखेका छन् । बैंकिङ प्रणालीमा पर्याप्त तरलता रहँदा र कर्जा माग सुस्त बनेपछि बैंकहरू अहिले निक्षेप तान्नभन्दा लागत व्यवस्थापनमा केन्द्रित देखिएका छन् । नेपाल बैंकर्स संघले सार्वजनिक गरेको नयाँ ब्याजदर विवरणले बैंकिङ क्षेत्रमा कम ब्याजदरको वातावरण अझै कायम रहेको संकेत गरेको छ ।
सार्वजनिक विवरणअनुसार व्यक्तिगत निक्षेपतर्फ औसत अधिकतम ब्याजदर वैशाखको ४.४० प्रतिशतबाट घटेर जेठमा ४.३४ प्रतिशतमा पुगेको छ । संस्थागत निक्षेपतर्फ औसत ब्याजदर ३.२२ प्रतिशतबाट घटेर ३.२० प्रतिशतमा सीमित भएको छ । गिरावट सामान्य भए पनि यसले बैंकहरू ब्याजदर बढाउने पक्षमा नरहेको देखाएको छ ।
नेपालमा सञ्चालनमा रहेका २० वाणिज्य बैंकमध्ये अधिकांशले वैशाखकै ब्याजदरलाई निरन्तरता दिएका छन् । तर केही बैंकले व्यक्तिगत तथा संस्थागत निक्षेपमा ब्याजदर कटौती गरेका छन् । एनएमबी बैंक, एनआईसी एशिया बैंक, हिमालयन बैंक, नेपाल बैंक, स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक र कुमारी बैंकले व्यक्तिगत निक्षेपको ब्याजदर घटाएका हुन् ।
एनआईसी एशिया बैंक, हिमालयन बैंक र नेपाल बैंकले व्यक्तिगत निक्षेपमा ०.२५ प्रतिशत बिन्दुसम्म ब्याजदर कटौती गरेका छन् । एनएमबी बैंकले पनि ०.२० प्रतिशत बिन्दुले ब्याजदर घटाएको छ । यद्यपि, व्यक्तिगत निक्षेपमा सबैभन्दा बढी ४.८ प्रतिशत ब्याजदर भने अझै एनएमबी बैंककै रहेको छ । राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक ४.७५ प्रतिशतसहित दोस्रो स्थानमा देखिएको छ । सबैभन्दा कम ब्याजदर भने कुमारी बैंकको ३.९६ प्रतिशत कायम भएको छ ।
यता सिद्धार्थ बैंकले भने व्यक्तिगत निक्षेपको ब्याजदर ०.०५ प्रतिशत बिन्दुले बढाएको छ । अहिलेको अवस्थामा ब्याजदर बढाउने बैंकमध्ये सिद्धार्थ बैंक एक्लो देखिएको छ ।
संस्थागत निक्षेपतर्फ सिटिजन्स बैंक इन्टरनेसनलले ब्याजदर ०.५० प्रतिशत बिन्दुले बढाएको छ । विपरीत, कुमारी बैंक र स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंकले संस्थागत निक्षेपमा उल्लेख्य कटौती गरेका छन् । यसले केही बैंकहरू महँगो निक्षेप लिन इच्छुक नरहेको संकेत गरेको विश्लेषण गरिएको छ ।
बैंकिङ क्षेत्रमा अहिले तरलता सहज अवस्थामा छ । रेमिट्यान्स आप्रवाह उच्च रहनु, निक्षेप निरन्तर बढ्नु र कर्जा विस्तार अपेक्षाअनुसार हुन नसक्नुका कारण बैंकहरूसँग ठूलो रकम निष्क्रिय अवस्थामा रहेको देखिन्छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले समेत बजारबाट अतिरिक्त तरलता तान्न पटक–पटक निक्षेप संकलन उपकरण प्रयोग गर्दै आएको छ ।
विश्लेषकहरूका अनुसार आर्थिक गतिविधि सुस्त रहँदा निजी क्षेत्र नयाँ कर्जा लिन अझै उत्साहित देखिएको छैन । त्यसैले बैंकहरूले निक्षेपको लागत घटाउने रणनीति अपनाउन थालेका हुन् । बजारमा माग कमजोर रहनु, लगानी विस्तार सुस्त हुनु तथा व्यवसायिक आत्मविश्वास पूर्ण रूपमा फर्किन नसक्नुले कर्जा विस्तारमा असर परेको देखिन्छ ।
यद्यपि बचतकर्ताका लागि भने घट्दो ब्याजदर चुनौतीपूर्ण बन्न थालेको छ । बैंक ब्याजदर घट्दै जाँदा र महँगी पुनः बढ्न थालेपछि बचतको वास्तविक प्रतिफल कमजोर बन्न थालेको विश्लेषण गरिएको छ । यसले आगामी दिनमा केही लगानीकर्ता शेयर बजार, म्युचुअल फन्ड वा अन्य वैकल्पिक लगानीतर्फ आकर्षित हुन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
समग्रमा जेठ महिनाको ब्याजदर विवरणले नेपालको बैंकिङ क्षेत्र अहिले ‘अधिक तरलता तर कमजोर कर्जा माग’ को अवस्थामा रहेको स्पष्ट संकेत गरेको छ । कर्जा विस्तारमा सुधार नआएसम्म बैंकहरूले निक्षेपको ब्याजदर उल्लेख्य रूपमा बढाउने सम्भावना कम देखिएको छ ।
