काठमाडौं — ग्लोबल आइएमई बैंक लिमिटेडले आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ६ अर्ब २२ करोड रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। बैंकले सार्वजनिक गरेको चौथो त्रैमाससम्मको अपरिष्कृत वित्तीय विवरणअनुसार अघिल्लो आर्थिक वर्षको ५ अर्ब ७ करोड रुपैयाँको तुलनामा नाफा २२.६७ प्रतिशतले बढेको हो।
बैंकको नाफा बढे पनि मुख्य व्यावसायिक आम्दानी भने दबाबमा देखिएको छ। अघिल्लो वर्ष १६ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ रहेको खुद ब्याज आम्दानी २.८८ प्रतिशत घटेर १६ अर्ब २० करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। घट्दो ब्याजदर, कमजोर कर्जा माग र बैंकिङ प्रणालीमा रहेको अधिक तरलताले ब्याज आम्दानी प्रभावित भएको बैंकको विश्लेषण छ।
नाफा वृद्धिमा कर्जा नोक्सानी व्यवस्थामा आएको कमीले प्रमुख भूमिका खेलेको देखिन्छ। बैंकको इम्पेयरमेन्ट चार्ज ५ अर्ब ९७ करोड रुपैयाँबाट करिब २० प्रतिशत घटेर ४ अर्ब ७८ करोड रुपैयाँमा झरेको छ। यसको अर्थ बैंकको नाफा वृद्धि नयाँ ब्याज आम्दानीभन्दा पनि कम कर्जा नोक्सानी खर्च र गैरब्याज आम्दानीको विस्तारबाट बढी समर्थित भएको देखिन्छ।
शुल्क तथा कमिसनबाट हुने खुद आम्दानी ३ अर्ब २२ करोड रुपैयाँबाट बढेर ३ अर्ब ६४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। करिब १३ प्रतिशतको यो वृद्धिले ब्याज आम्दानीमा आएको कमीलाई केही हदसम्म पूर्ति गरेको छ। डिजिटल कारोबार, व्यापार वित्त, रेमिट्यान्स, कार्ड तथा अन्य सेवाबाट प्राप्त हुने आम्दानी विस्तारमा बैंकले जोड दिएको देखिन्छ।
बैंकको कुल सञ्चालन आम्दानी २.६१ प्रतिशत बढेर २१ अर्ब ८० करोड रुपैयाँ पुगेको छ। सञ्चालन मुनाफा भने ७ अर्ब २३ करोड रुपैयाँबाट करिब २० प्रतिशत बढेर ८ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ कायम भएको छ। यसले कर्जा नोक्सानी खर्चमा आएको कमी र खर्च व्यवस्थापनले सञ्चालन नतिजामा सकारात्मक प्रभाव पारेको संकेत गर्छ।
लाभांश क्षमतामा सुधार
बैंकको वितरणयोग्य मुनाफा ४ अर्ब ५ करोड रुपैयाँबाट बढेर ४ अर्ब ५८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यससँगै लाभांश क्षमता १०.६४ प्रतिशतबाट बढेर १२.०२ प्रतिशत पुगेको बैंकले जनाएको छ। यद्यपि यो सम्भावित वितरण क्षमताको संकेत मात्र हो। अन्तिम लाभांश लेखापरीक्षित विवरण, नियामकीय समायोजन, पुँजी पर्याप्तता र नेपाल राष्ट्र बैंकको स्वीकृतिमा निर्भर रहनेछ।
समीक्षा अवधिमा बैंकको प्रतिशेयर आम्दानी १६ रुपैयाँ ३४ पैसा र मूल्य–आम्दानी अनुपात १४.६७ गुणा छ। बैंकको चुक्ता पुँजी ३८ अर्ब ११ करोड रुपैयाँ तथा जगेडा र सञ्चित कोष २७ अर्ब १० करोड रुपैयाँ रहेको छ। ठूलो पुँजी आधारका कारण कुल नाफा उच्च भए पनि प्रतिशेयर आम्दानी तुलनात्मक रूपमा सीमित देखिन्छ।
निक्षेप तीव्र बढ्यो, कर्जा विस्तार सुस्त
बैंकको कर्जा तथा सापटी ४ खर्ब १० अर्ब रुपैयाँबाट ७.१३ प्रतिशत बढेर ४ खर्ब ३९ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। ग्राहक निक्षेप भने २१.५३ प्रतिशत बढेर ५ खर्ब ५० अर्ब रुपैयाँबाट ६ खर्ब ६९ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ।
निक्षेपको वृद्धिदर कर्जाभन्दा धेरै भएकाले बैंकमा उपलब्ध रकमको ठूलो हिस्सा तत्काल कर्जामा परिचालन हुन नसकेको देखिन्छ। साधारण कर्जा–निक्षेप अनुपात करिब ७४.५ प्रतिशतबाट घटेर ६५.7 प्रतिशत हाराहारीमा आएको छ। यो नियामकीय सीडी अनुपात होइन, तर बैंकमा अधिक तरलताको दबाब रहेको संकेत भने गर्छ।
कम ब्याजदरका बाबजुद व्यवसायीले नयाँ ऋण लिन नचाहनु अर्थतन्त्रमा लगानीप्रतिको विश्वास अझै कमजोर रहेको संकेत हो। उत्पादन, निर्माण, व्यापार र पूर्वाधार क्षेत्रमा पर्याप्त नयाँ लगानी नहुँदा बैंकले निक्षेप वृद्धिको अनुपातमा गुणस्तरीय कर्जा विस्तार गर्न सकेको छैन।
बैंकले भदौ २०८२ को आन्दोलनबाट व्यावसायिक वातावरणमा असर परेको र फागुन २०८२ को निर्वाचनपछि बनेको नयाँ सरकारका आर्थिक पहलले आगामी दिनमा गतिविधि सुधार हुने अपेक्षा गरेको जनाएको छ। यी घटनाको प्रभावसम्बन्धी विवरण बैंकको व्यवस्थापकीय विश्लेषणमा आधारित छ।
खराब कर्जा पाँच प्रतिशत नजिक
बैंकको निष्क्रिय कर्जा अनुपात ४.८६ प्रतिशतबाट बढेर ४.९६ प्रतिशत पुगेको छ। वृद्धि ०.१० प्रतिशत बिन्दु मात्र भए पनि खराब कर्जा पाँच प्रतिशत नजिक रहनु बैंकका लागि प्रमुख जोखिम हो। नाफा बढेको अवस्थामा समेत कर्जा गुणस्तरमा सुधार नदेखिनुले असुली र जोखिम व्यवस्थापनमा थप काम आवश्यक रहेको देखाउँछ।
बैंकले एनएफआरएस–९ अन्तर्गत गणना हुने अपेक्षित कर्जा नोक्सानी र राष्ट्र बैंकको नियामकीय व्यवस्थामध्ये बढी रकमलाई कर्जा नोक्सानी व्यवस्थाका रूपमा कायम गरेको जनाएको छ। यस्तो व्यवस्थाले तत्काल नाफामा दबाब पार्न सक्ने भए पनि सम्भावित कर्जा जोखिम सामना गर्न वित्तीय सुरक्षा प्रदान गर्छ।
बैंकले निष्क्रिय कर्जा असुली, कर्जाको नियमित अनुगमन, पुनर्तालिकीकरण तथा पुनर्संरचना र जोखिममा आधारित कर्जा पोर्टफोलियो व्यवस्थापनलाई प्राथमिकता दिने जनाएको छ। तर कमजोर ऋणीलाई निरन्तर पुनर्संरचना मात्र गर्दा वास्तविक समस्या पछि सर्न सक्ने भएकाले कर्जाको व्यावसायिक सम्भाव्यता र ऋणीको नगद प्रवाहको कठोर मूल्यांकन आवश्यक देखिन्छ।
‘डिजिटल फर्स्ट’ बन्ने योजना
ग्लोबल आइएमईले ‘जीआईबीएल मिसन २०३०’ अन्तर्गत आगामी पाँच वर्षमा आफूलाई डिजिटल फर्स्ट बैंकका रूपमा विकास गर्ने लक्ष्य राखेको छ। सेवा र आन्तरिक प्रक्रिया स्वचालित बनाउने, ग्राहकलाई छिटो सेवा दिने, सञ्चालन खर्च घटाउने तथा तथ्यांकमा आधारित जोखिम व्यवस्थापन गर्ने बैंकको योजना छ।
डिजिटल विस्तारले कारोबार र गैरब्याज आम्दानी बढाउने अवसर दिए पनि साइबर आक्रमण, अनलाइन ठगी, तथ्यांक चोरी र प्रणाली अवरुद्ध हुने जोखिम पनि बढाउँछ। त्यसैले डिजिटल सेवा विस्तारसँगै साइबर सुरक्षा, ग्राहक प्रमाणीकरण, कर्मचारी प्रशिक्षण र आकस्मिक प्रतिक्रिया प्रणालीमा पर्याप्त लगानी आवश्यक हुनेछ।
बैंकले आगामी अवधिमा उत्पादनशील क्षेत्र, साना तथा मझौला उद्यम र अर्थतन्त्रमा प्रत्यक्ष योगदान गर्ने व्यवसायमा कर्जा बढाउने जनाएको छ। अतिरिक्त तरलतालाई गुणस्तरीय लगानीमा परिचालन गर्नु, सञ्चालन खर्च नियन्त्रण गर्नु र खराब कर्जा घटाउनु बैंकको मुख्य चुनौती रहनेछ।
ग्लोबल आइएमई बैंकका देशभर ३४२ शाखा, ३६८ एटीएम, ६९ एक्सटेन्सन तथा राजस्व संकलन केन्द्र र १४७ शाखारहित बैंकिङ सेवा केन्द्र सञ्चालनमा छन्। बैंकले ७७ वटै जिल्लामा सेवा विस्तार गरेको छ भने अस्ट्रेलिया, भारत र बेलायतमा प्रतिनिधि कार्यालय सञ्चालन गरिरहेको जनाएको छ।
समग्रमा बैंकको नाफा, सञ्चालन मुनाफा, शुल्क आम्दानी र वितरणयोग्य मुनाफामा सुधार देखिएको छ। तर नाफाको ठूलो हिस्सा कर्जा नोक्सानी खर्च घटेको कारण बढेको, खुद ब्याज आम्दानी घटेको, निक्षेपको तुलनामा कर्जा सुस्त विस्तार भएको र निष्क्रिय कर्जा पाँच प्रतिशत नजिक पुगेको अवस्थाले बैंकको मूल व्यवसायमा अझै दबाब रहेको देखाउँछ।
आगामी वर्ष बैंकको वास्तविक वित्तीय सुधार नाफाको आकारले मात्र होइन, खराब कर्जा घटाउन सक्ने क्षमता, उपलब्ध तरलतालाई सुरक्षित कर्जामा परिचालन गर्ने गति र डिजिटल रणनीतिलाई आम्दानीमा रूपान्तरण गर्न सक्ने सफलताले निर्धारण गर्नेछ।
