राष्ट्रिय कर दिवस: ‘कर प्रणालीको सार, नेपालको आधार’National Tax Day: "The Essence of Tax System, the Foundation of Nepal"
नेपालमा मूल्य अभिवृद्धि कर (VAT) लागू भएको दिनको स्मरणमा हरेक वर्ष मंसिर १ लाई राष्ट्रिय कर दिवसका रूपमा मनाइँदै आएको छ। यो वर्ष "कर प्रणालीको सार, नेपालको आधार" भन्ने नारासहित दिवस मनाइएको छ।
नेपाल सरकारको कर प्रशासनमा आयकर, मूल्य अभिवृद्धि कर र अन्तशुल्क जस्ता प्रमुख करहरू समेटिएका छन्, जसले आन्तरिक राजस्वको प्रमुख हिस्सा ओगट्छ।
आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा कुल १० खर्ब ५८ अर्ब राजस्व असुली भएको तथ्यांक सार्वजनिक गरिएको छ। यसमध्ये आन्तरिक राजस्व विभागले ५ खर्ब ३३ अर्ब योगदान गरेको छ, जुन कुल राजस्वको करिब ७८.६५ प्रतिशत हो। यसले आन्तरिक कर प्रणालीको प्रभावकारिता र यसको आर्थिक योगदानलाई प्रस्ट देखाउँछ।
दिवसका अवसरमा प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले फराकिलो र दिगो कर आधार तयार गरी पारदर्शी र लगानीमैत्री कर प्रणालीलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने बताए। साथै, उनले कर प्रणालीलाई आर्थिक र सामाजिक विकासको प्रमुख आधारको रूपमा परिभाषित गर्दै सुखी नेपाली, समृद्ध नेपालको आकांक्षा पूरा गर्न कर प्रशासनको महत्त्वलाई जोड दिएका छन्।
त्यसैगरी, अर्थमन्त्री विष्णु पौडेलले कर सहभागिता वृद्धि, चुहावट नियन्त्रण, र कर संकलन लागत घटाउन सुधारको आवश्यकता रहेको औंल्याएका छन्।
राजस्व संकलनको यो आँकडाले नेपालको आन्तरिक कर प्रणालीले समग्र आर्थिक विकासमा ठूलो भूमिका खेलेको देखाउँछ। तथापि, कर दायरा फराकिलो बनाउने र कर चुहावट नियन्त्रण गर्ने चुनौतीहरू अझै कायम छन्। कर प्रशासन पारदर्शी, दिगो, र प्राविधिक नवप्रवर्तनमार्फत बलियो बनाउन सकेमा आर्थिक वृद्धि द्रुत गतिमा अगाडि बढ्न सक्छ।
राष्ट्रिय कर दिवसले करप्रति नागरिक सचेतना बढाउन र आर्थिक योगदानलाई अझै प्रभावकारी बनाउने अभियानको रूपमा काम गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
Nepal observes National Tax Day on Mangsir 1 every year to commemorate the introduction of the Value Added Tax (VAT) in the country. This year, the theme is “The Essence of Tax System, the Foundation of Nepal.”
The Government of Nepal manages key tax categories under the Inland Revenue Department (IRD), including income tax, VAT, and excise duty, which form the backbone of internal revenue collection.
In the fiscal year 2080/81, Nepal collected a total revenue of NPR 1.058 trillion, out of which the IRD contributed NPR 533 billion, accounting for approximately 78.65% of the total revenue. This highlights the critical role of internal tax administration in the nation’s economy.
On the occasion, Prime Minister K.P. Sharma Oli emphasized the importance of establishing a broad and sustainable tax base through a transparent and investment-friendly tax system. He underscored that an effective tax framework is essential to achieve the vision of a "Happy Nepali, Prosperous Nepal."
Finance Minister Bishnu Poudel highlighted the need for expanding the tax base, increasing participation, reducing collection costs, and curbing tax evasion. He stressed that further reforms are necessary to address existing challenges and make tax administration more efficient.
The revenue collection figures underscore the significant contribution of Nepal’s internal tax system to economic development. However, challenges like expanding the tax net and controlling tax evasion remain pressing issues. Strengthening the tax system with transparency, sustainability, and technological innovation could further accelerate economic progress.
National Tax Day serves as a platform to enhance public awareness of the importance of taxes and encourages collective efforts to make the system more effective and equitable.
