आठौँ सामाजिक सुरक्षा दिवस आज मनाइँदै, २६ लाखभन्दा बढी नागरिक योगदान–आधारित सुरक्षाको दायरामाNepal Marks 8th Social Security Day: Over 2.6 Million Citizens Enrolled Under Contribution-Based System
आज नेपालमा ‘सामाजिक सुरक्षाः सर्वव्यापी स्वास्थ्य सेवाको पहुँच, पेन्सनयोग्य समाज र उत्पादकत्व अभिवृद्धिसहित नागरिक जीवनको रक्षा’ भन्ने नाराका साथ आठौँ सामाजिक सुरक्षा दिवस मनाइँदैछ।
यो दिवस सरकारद्वारा आठ वर्षअघि “योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा कार्यक्रम” घोषणा गरिएको दिनको सम्झनामा मनाइँदै आएको हो। सामाजिक सुरक्षा र रोजगारलाई ‘असल श्रम सम्बन्धको आधार’ मानेर सुरु गरिएको कार्यक्रम अहिले देशव्यापी रूपमा विस्तार भइसकेको छ।
सिंहदरबारस्थित प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमा आज एक विशेष समारोह आयोजना हुँदैछ। कार्यक्रमको प्रमुख आतिथ्य प्रधानमन्त्री सुशीला कार्की रहनेछ। नेपालको संविधानले सामाजिक सुरक्षा सम्बन्धी मौलिक हक सुनिश्चित गरेको छ, र त्यसकै कार्यान्वयनका लागि सरकारले २०७५ मंसिर ११ गते योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा योजनाको औपचारिक घोषणा गरेको थियो।
सामाजिक सुरक्षा कोषका कार्यकारी निर्देशक कविराज अधिकारीका अनुसार, श्रमिकको योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षा हक सुनिश्चित गर्ने र जोखिम न्यूनिकरण गर्दै दिगो सामाजिक सुरक्षाको अवधारणालाई मूर्तरूप दिन कोष निरन्तर क्रियाशील छ। योजना सबै श्रमिकलाई समेट्ने उद्देश्यले अघि बढाइएको छ, जसले आर्थिक तथा सामाजिक जोखिमबाट सुरक्षा प्रदान गर्ने लक्ष्य राखेको छ।
‘बढ्दै दायरा, लाभान्वित हुँदै श्रमिक’ नाराका साथ कोषले आफ्नो पहुँच विस्तार गरिरहेको छ। औपचारिक क्षेत्रसँगै वैदेशिक रोजगारी, अनौपचारिक क्षेत्र, र स्वरोजगार श्रमिकलाई पनि सामाजिक सुरक्षाको दायरामा ल्याइएको छ। बुधबारसम्म योगदानमा आधारित सामाजिक सुरक्षामा आबद्ध नागरिक संख्या २६ लाख ५० हजारभन्दा बढी पुगेको कोषले जनाएको छ।
यसमा–
औपचारिक क्षेत्र : ६ लाख ४९ हजार ५११
वैदेशिक रोजगारी : १९ लाख ९६ हजार ५७९
अनौपचारिक क्षेत्र : ७९९
स्वरोजगार श्रमिक : ५८२
अन्तर्गत रहेका छन्।
कोषले श्रमिक र तिनका परिवारका लागि औषधि उपचार, स्वास्थ्य तथा मातृत्व, दुर्घटना तथा अशक्तता, आश्रित परिवार सुरक्षा, र वृद्धावस्था सुरक्षा जस्ता योजनाहरू सञ्चालन गरेको छ। यी योजनाबाट श्रमिकहरूले नियमित रूपमा सुविधा तथा सहुलियत पाउँदै आएका छन्।
हालसम्म कोषमा ९५ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ योगदान रकम सङ्कलन भइसकेको छ। साथै २ लाख ५३ हजार १४३ श्रमिकले विभिन्न योजनाबापत १७ अर्ब ७२ करोड रुपैयाँ दाबी भुक्तानी बुझिसकेका छन्।
अर्कोतर्फ, कोषले योगदानकर्तालाई स्वास्थ्य सुविधा, ब्याजसहितको बचत, घर सापटी, शैक्षिक सापटी, तथा निश्चित अवधि पूरा भएपछि मासिक पेन्सन जस्ता सुविधाहरू पनि उपलब्ध गराउँदै आएको छ।
नेपालमा योगदान–आधारित सामाजिक सुरक्षा विस्तार हुँदै जाँदा देशको श्रम बजारमा औपचारिकता बढ्ने, दीर्घकालीन सामाजिक सुरक्षा प्रणाली मजबुत हुने, र श्रमिकको जीवनस्तरमा सकारात्मक परिवर्तन आउने अपेक्षा गरिएको छ।
Nepal is observing the 8th Social Security Day today with the theme, “Social Security for All: Access to Universal Healthcare, a Pensionable Society, Increased Productivity, and Protection of Citizens’ Lives.” The day commemorates the government’s announcement of the contribution-based social security program introduced eight years ago to promote dignified labor relations and employment security.
A special ceremony is being held at the Office of the Prime Minister and Council of Ministers in Singha Durbar, with Prime Minister Sushila Karki as the chief guest. The government had formally launched the contribution-based Social Security Scheme on 27 November 2018 (11 Mangsir 2075) to implement the fundamental rights related to social security guaranteed by the Constitution of Nepal.
According to the Social Security Fund (SSF), the contribution-based system aims to ensure the social security rights of workers and reduce economic and social risks. Executive Director Kabiraj Adhikari stated that the fund is working to bring all categories of workers under this system to strengthen universal social protection in the country.
The Fund has been expanding its coverage under the slogan “Expanding Coverage, Increasing Benefits for Workers.” SSF now includes workers from the formal sector, migrant workers, informal laborers, and self-employed individuals. As of Wednesday, more than 2.65 million citizens are covered under the contribution-based social security umbrella.
The Fund reported the following enrollment figures:
649,511 workers from the formal sector
1,996,579 migrant workers
799 workers from the informal sector
582 self-employed workers
The Social Security Fund currently operates several welfare schemes for workers and their families, including medical treatment, health and maternity care, accident and disability coverage, dependent family security, and old-age protection. Adhikari noted that these programs offer essential financial relief and long-term support to workers across the country.
So far, the Fund has collected a total contribution of Rs. 95.68 billion. Similarly, 253,143 workers have received benefits amounting to Rs. 17.72 billion under various social security schemes. The Fund also offers additional facilities such as interest on savings, monthly pension after completing a required contribution period, housing loans, and educational loans for registered contributors.
With the continuous expansion of contribution-based social security, experts believe Nepal is moving toward a stronger and more inclusive labor protection system. The initiative is expected to enhance formal employment, reduce vulnerability, and contribute to long-term socio-economic stability for millions of workers.
