नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गर्यो ‘नेसनल पेमेन्ट स्विच’ र ‘नेसनल पेमेन्ट इकोसिस्टम’ — अब सबै डिजिटल भुक्तानी एउटै गेटवेमा एकीकृत हुनेNepal Rastra Bank Unveils National Payment Switch and National Payment Ecosystem — A Major Step Toward a Unified Digital Payment Gateway
काठमाडौं, असोज २८ — नेपाल राष्ट्र बैंकले देशको वित्तीय प्रणालीलाई व्यवस्थित, एकीकृत र सुरक्षित बनाउने उद्देश्यसहित एक ऐतिहासिक पहल गर्दै ‘नेसनल पेमेन्ट स्विच (National Payment Switch, NPS)’ र ‘नेसनल पेमेन्ट इकोसिस्टम – मास्टर रिफ्रेन्स डकुमेन्ट’ सार्वजनिक गरेको छ।
नेपालमा मोबाइल बैंकिङ, क्यूआर कोड, अनलाइन वालेट र कार्ड–पेमेंट सेवाको तीव्र विस्तारसँगै वित्तीय प्रणाली डिजिटल युगतर्फ तीव्र गतिमा रूपान्तरण हुँदै गएको छ। तर, यससँगै पारदर्शिता, सुरक्षाको मापदण्ड र एकरूपता कायम गर्नु प्रमुख चुनौती बन्दै गएको छ।
राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको यो मस्यौदा अहिले सरोकारवाला निकायहरू, बैंक तथा भुक्तानी सेवा प्रदायक, सरकारी निकायहरू र आम नागरिकका रायसुझावका लागि उपलब्ध गराएको छ। यसले नेपालका सम्पूर्ण डिजिटल भुक्तानी प्लेटफर्महरूलाई एउटै छातामुनि ल्याउने स्पष्ट दिशानिर्देश तय गर्नेछ।
हाल नेपालमा ५० भन्दा बढी फरक–फरक भुक्तानी नेटवर्क छन् — बैंक कार्ड नेटवर्कहरू, eSewa, Khalti, IME Pay जस्ता वालेटहरू, तथा सरकारी भुक्तानी पोर्टलहरू। यी सबैबीच अन्तरसम्पर्क र डेटा आदान–प्रदानको अभाव छ।
यसै समस्याको समाधानस्वरूप ‘नेसनल पेमेन्ट स्विच (NPS)’ लाई विकास गरिएको हो, जसले सबै बैंक, वालेट, कार्ड, तथा सरकारी भुक्तानी प्रणालीहरूलाई एउटै डिजिटल गेटवे मा जोड्नेछ।
NPS भनेको एक केन्द्रीय डिजिटल प्लेटफर्म हो, जसले विभिन्न भुक्तानी प्रणालीहरूबीच सम्पर्क, डाटा आदान–प्रदान, र रियल–टाइम लेनदेन मिलान गर्ने सुविधा प्रदान गर्छ।
यसले निम्न कार्यहरू गर्नेछ:
सबै कार्ड, क्यूआर, मोबाइल वालेट, बैंक ट्रान्सफर प्रणाली एकीकृत गर्ने
रियल–टाइम ट्रान्सफर (Instant Settlement) सम्भव बनाउने
डाटा पारदर्शिता र सुरक्षा सुनिश्चित गर्ने
भुक्तानीहरूको देशमै प्रसंस्करण (Processing) गर्ने — जसका लागि अहिले विदेशी नेटवर्क (Visa, MasterCard) प्रयोग हुँदै आएको छ।
यो एक राष्ट्रिय दिशानिर्देश (Master Reference Document) हो, जसमा नेपालको सम्पूर्ण डिजिटल भुक्तानी प्रणाली कसरी सञ्चालन हुने भन्ने नीति, प्रविधि, र नियामक मापदण्ड उल्लेख छन्।
मुख्य उद्देश्यहरू:
विद्यमान भुक्तानी पूर्वाधारहरूलाई एकीकृत र प्रभावकारी बनाउने
कार्ड र गैर–कार्ड दुवै भुक्तानीका लागि अन्तरसञ्चालनयोग्य खुद्रा इकोसिस्टम लागू गर्ने
RTGS प्रणालीमार्फत केन्द्रीय बैंक मुद्रामा देशभित्रका सबै लेनदेन सहज बनाउने
अन्तर्राष्ट्रिय भुक्तानी नेटवर्कहरूसँग अन्तरसम्बन्ध र सहयोग प्रवर्द्धन गर्ने
नेपाल राष्ट्र बैंकले यो मस्यौदा मंसिर २० गतेसम्म रायसुझाव दिन सकिने गरी सार्वजनिक गरेको छ। रायसुझावका लागि बैंकले सरोकारवाला निकाय, बैंक तथा वित्तीय संस्था, फिनटेक कम्पनी, सरकारी कार्यालय र जनसाधारण सबैलाई सहभागिताका लागि आह्वान गरेको छ।
Kathmandu, October 14 — The Nepal Rastra Bank (NRB) has officially launched the National Payment Switch (NPS) and National Payment Ecosystem – Master Reference Document, marking a major milestone in the country’s digital financial transformation. The initiative aims to create a secure, integrated, and transparent national digital payment framework.
Nepal’s financial system is rapidly going digital with the widespread use of mobile banking, QR payments, online wallets, and card-based services. For many users, the smartphone screen has effectively become their “bank counter.” However, this rapid digital expansion has also brought challenges in transparency, interoperability, and cybersecurity.
To address these challenges, NRB has released the draft of this framework for public and institutional feedback, inviting comments from banks, payment service providers, fintech firms, government bodies, and the general public.
Currently, Nepal operates with more than 50 different payment networks, including bank card systems, mobile wallets like eSewa, Khalti, and IME Pay, and various government payment portals — most of which are not interconnected.
This lack of interoperability causes issues such as transfer delays, extra fees, or transaction failures between platforms.
The National Payment Switch (NPS) will serve as a central digital bridge connecting all these systems — enabling banks, wallets, card networks, and government payment services to operate through a single national digital gateway.
The NPS is a centralized digital platform designed to facilitate interoperability, data exchange, and transaction settlement among all digital payment systems in the country.
It will:
Integrate all card, QR, mobile wallet, and bank transfer systems under one framework.
Enable real-time payments (instant settlements) across networks.
Ensure data transparency, traceability, and security at the national level.
Support domestic transaction processing, reducing dependence on foreign networks such as Visa and MasterCard.
The Master Reference Document serves as a national guideline and policy blueprint for Nepal’s digital payment ecosystem. It outlines the technical, operational, and regulatory standards for a unified and interoperable payment infrastructure.
Key highlights include:
Integration and efficient use of existing payment infrastructures.
Implementation of an interoperable retail payment ecosystem for both card and non-card payments.
Facilitation of all domestic transactions in central bank money through the RTGS system.
Promotion of cross-border payment interoperability with global networks.
NRB has opened the draft for feedback and suggestions until Mangsir 20, 2082 (December 5, 2025). The central bank has encouraged participation from all relevant stakeholders — banks, financial institutions, fintech companies, government agencies, and the public — to refine the framework.
