चैत मसान्त २०८१ मा राष्ट्र बैंकको कुल सम्पत्ति २३ खर्ब ८६ अर्ब नाघ्योNepal Rastra Bank’s Assets Surpass NPR 2.38 Trillion by End of Chaitra 2081
नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको चैत मसान्त २०८१ को वित्तीय विवरण (Monthly Balance Sheet) अनुसार राष्ट्र बैंकको कुल सम्पत्ति तथा दायित्व (Assets and Liabilities) अघिल्लो आषाढ २०८१ को तुलनामा उल्लेखनीय रूपमा बढेको देखिन्छ। २०७८ आषाढ मसान्तसम्म कुल सम्पत्ति २० खर्ब ६७ अर्ब रुपैयाँ थियो भने चैत मसान्तसम्म यो २३ खर्ब ८६ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। यो वृद्धिले बैंकको मौद्रिक क्षमता र सुदृढता दुवैमा सुधार देखिएको पुष्टि गर्छ।
सबैभन्दा उल्लेखनीय पक्ष भनेको विदेशी मुद्रामा भएको सम्पत्तिको तीव्र वृद्धि हो। चैत मसान्तसम्म विदेशी मुद्रा सम्पत्ति २,२८२ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अघिल्लो आषाढको १,९६५ अर्बको तुलनामा ३१७ अर्ब रुपैयाँले बढेको हो। विशेष गरी विदेशी बैंकमा गरिएको टर्म डिपोजिट ६७१ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ भने विदेशी सुरक्षा पत्र (securities) मा गरिएको लगानी १,२३९ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। त्यस्तै, राष्ट्र बैंकले सुन प्रमाणपत्र (Gold Certificate) मा पनि १११ अर्बभन्दा बढी लगानी गरेको देखिन्छ। यसले राष्ट्र बैंकको विदेशी विनिमय सञ्चितिको स्थिति सुदृढ बनेको संकेत दिन्छ।
विदेशी मुद्रा सम्बन्धी दायित्वहरू भने घटेको देखिन्छ। अघिल्लो आषाढमा ५१ अर्ब रुपैयाँ बराबरको दायित्व थियो भने चैत मसान्तमा यो घटेर ४६ अर्ब रुपैयाँमा झरेको छ। यसबाट बैंकको नेट विदेशी मुद्रा स्थिति सुदृढ भएको देखिन्छ।
स्थानीय मुद्राको सन्दर्भमा पनि उल्लेखनीय परिवर्तन देखिएको छ। स्थानीय मुद्रामा कुल दायित्व चैत मसान्तमा १,६६४ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ जुन आषाढको तुलनामा करिब १९८ अर्ब रुपैयाँले बढी हो। यसमा चलनचल्तीको मुद्रा (Currency in Circulation) प्रमुख कारक रह्यो, जुन ७३६ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट जम्मा भएको निक्षेप २८४ अर्बमा पुगेको छ भने सरकारको निक्षेप पनि निकै उच्च ३४० अर्बमा पुगेको छ, जुन आषाढमा मात्र ६३ अर्ब थियो।
साथै, राष्ट्र बैंकले सरकारले पाउने लाभांश (Surplus payable to Government) का रुपमा १७ अर्ब रुपैयाँ छुट्याएको छ, जुन अघिल्लो आषाढमा ३७ अर्बभन्दा बढी थियो। अन्य स्थानीय सम्पत्तिहरू जस्तै सरकारी सुरक्षण पत्रमा लगानी, अन्य संस्थाहरूसँगको ऋण तथा बक्यौता, सुन तथा चाँदी सम्पत्ति, सम्पत्ति तथा पूर्वाधारमा गरिएको लगानी समेत चैतमा केही वृद्धि भएको देखिन्छ।
राष्ट्र बैंकको पुँजी तथा सञ्चित कोषमा पनि वृद्धि देखिएको छ। अघिल्लो आषाढमा यो रकम ५४३ अर्ब रुपैयाँ थियो भने हाल ६७० अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। यो वृद्धि राष्ट्र बैंकको मौद्रिक नीतिमा लचिलोपन र संकटमोचक क्षमतामा सुधार भएको संकेत मान्न सकिन्छ।
समग्रमा, राष्ट्र बैंकको चैत मसान्त २०८१ को वित्तीय अवस्था सन्तोषजनक देखिन्छ। विदेशी विनिमय सञ्चिति, सरकारी निक्षेप र सञ्चित कोष सबैमा सकारात्मक वृद्धि देखिनुले आगामी मौद्रिक नीतिहरूमा लचिलो रणनीति अपनाउने सम्भावना प्रबल बनाएको छ।
Nepal Rastra Bank (NRB) has published its provisional financial statement for the end of Chaitra 2081, showing a significant increase in the central bank’s total assets and liabilities. Compared to Ashadh-end 2081, NRB’s financial position has strengthened notably.
As of Ashadh-end 2081, the total assets and liabilities stood at NPR 2.07 trillion. By Chaitra-end, this figure surged to NPR 2.386 trillion — a growth of over NPR 319 billion or more than 15%, reflecting improved monetary strength and liquidity in the central bank’s books.
Major Rise in Foreign Currency Assets
The most notable development was the sharp increase in foreign currency assets, which rose from NPR 1.965 trillion to NPR 2.282 trillion. This increase of over NPR 317 billion was driven by:
Term deposits with foreign banks: NPR 671 billion
Investments in foreign securities: NPR 1.239 trillion
Gold certificate holdings: NPR 111 billion
These figures indicate that NRB has not only expanded its foreign exchange reserves but also diversified its holdings strategically. Meanwhile, foreign currency liabilities dropped from NPR 51.8 billion to NPR 46.3 billion, reducing external risks and strengthening the net reserve position.
Domestic Currency Activity on the Rise
In the domestic currency segment, total liabilities increased to NPR 1.664 trillion from NPR 1.466 trillion, driven by:
Currency in circulation: NPR 736.8 billion (up from NPR 680 billion)
Deposits from banks and financial institutions: NPR 284.7 billion
Government deposits: NPR 340.5 billion (a massive jump from NPR 63.9 billion)
This surge in government deposits suggests an increase in fiscal surplus or temporary inflows, while the increase in circulating currency implies higher liquidity and market activity.
Meanwhile, local currency assets rose slightly from NPR 101.8 billion to NPR 104.2 billion. Key asset classes include:
Government securities: NPR 25.9 billion
Gold and silver assets: NPR 44 billion
Other loans and advances: NPR 10.4 billion
Stronger Capital and Reserves
Another highlight is the rise in capital and reserves, which reached NPR 670.5 billion — up from NPR 543.8 billion in Ashadh. This nearly NPR 127 billion increase signals improved retained earnings and profitability, giving the central bank a stronger buffer against financial volatility.
Additionally, the surplus payable to the government declined to NPR 17 billion from NPR 37.2 billion, indicating that a larger portion of the earnings might have been retained to strengthen the central bank’s financial structure.
