डिजिटल बैंकिङ सेवाको प्रयोग तीव्र रूपमा बढ्दै गएसँगै असुरक्षित इन्टरनेट नेटवर्कमार्फत गरिने कारोबारले वित्तीय जोखिम बढाउने देखिएको भन्दै नेपाल राष्ट्र बैंकले सेवाग्राहीलाई विशेष सतर्कता अपनाउन आग्रह गरेको छ ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार सार्वजनिक, निःशुल्क तथा अन्य असुरक्षित (Unsecured) वाइफाइ नेटवर्क प्रयोग गर्दा प्रयोगकर्ताको बैंकिङ विवरण अनधिकृत व्यक्तिको पहुँचमा पुग्ने सम्भावना उच्च हुन्छ । यस्ता खुला नेटवर्कमा साइबर अपराधी सक्रिय हुन सक्ने र पासवर्ड, पिन, ओटीपीजस्ता संवेदनशील विवरण चोरी भई दुरुपयोग हुन सक्ने खतरा रहेको केन्द्रीय बैंकको चेतावनी छ ।
डिजिटल बैंकिङ सेवामा बढ्दो निर्भरता सँगसँगै साइबर अपराधका घटना पनि बढिरहेका बेला राष्ट्र बैंकले सुरक्षित इन्टरनेट प्रयोगलाई प्राथमिकतामा राख्न आग्रह गरेको हो । बैंकका अनुसार असावधानी अपनाउँदा व्यक्तिगत आर्थिक नोक्सानी मात्र होइन, समग्र बैंकिङ प्रणालीप्रतिको विश्वासमा समेत असर पर्न सक्छ ।
आधिकारिक एप र वेबसाइट प्रयोग गर्न आग्रह
राष्ट्र बैंकले अनलाइन बैंकिङ प्रयोग गर्दा सम्बन्धित बैंकको आधिकारिक वेबसाइट वा मोबाइल एप्लिकेसन मात्र प्रयोग गर्न स्पष्ट निर्देशन दिएको छ । अनधिकृत लिङ्क, फेक एप तथा सन्देशमार्फत आउने लिंकमा क्लिक नगर्न समेत सेवाग्राहीलाई सचेत गराइएको छ ।
यसैगरी, कारोबारमा प्रयोग हुने पासवर्ड र पिन कोड नियमित रूपमा परिवर्तन गर्नुपर्ने, बलियो पासवर्ड प्रयोग गर्नुपर्ने र ती विवरण कसैसँग पनि साझा नगर्नु अत्यावश्यक रहेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ ।
सार्वजनिक वाइफाइ प्रयोगमा उच्च जोखिम
विशेषगरी क्याफे, होटल, विमानस्थल, शपिङ मल तथा अन्य सार्वजनिक स्थानमा उपलब्ध वाइफाइ नेटवर्क प्रयोग गरी विद्युतीय बैंकिङ कारोबार गर्दा जोखिम अत्यधिक हुने राष्ट्र बैंकको भनाइ छ । यस्ता स्थानमा प्रयोग हुने इन्टरनेट नेटवर्क प्रायः असुरक्षित हुने भएकाले सम्भव भएसम्म डिजिटल कारोबार नगर्न सुझाव दिइएको छ ।
राष्ट्र बैंकका अनुसार सार्वजनिक नेटवर्कमार्फत गरिने कारोबारमा प्रयोगकर्ताको डाटा सजिलै ह्याक हुन सक्ने भएकाले मोबाइल डेटा वा सुरक्षित निजी इन्टरनेट प्रयोग गर्नु बढी सुरक्षित विकल्प हो ।
सचेत प्रयोगकर्ता नै पहिलो सुरक्षा आधार
डिजिटल सेवा सुरक्षित नहुँदा आर्थिक क्षतिसँगै बैंकिङ प्रणालीप्रतिको विश्वसनीयता कमजोर हुने उल्लेख गर्दै राष्ट्र बैंकले सचेत प्रयोगकर्ता नै डिजिटल सुरक्षाको पहिलो आधार भएको जनाएको छ ।
केन्द्रीय बैंकले सेवाग्राहीलाई समय–समयमा साइबर सुरक्षासम्बन्धी जानकारी लिइरहन, शंकास्पद गतिविधि देखिएमा तुरुन्त सम्बन्धित बैंकलाई जानकारी गराउन र आफ्ना डिजिटल उपकरणहरूमा सुरक्षा प्रणाली अद्यावधिक राख्न समेत आग्रह गरेको छ ।
बढ्दो डिजिटल कारोबारको सन्दर्भमा राष्ट्र बैंकको यो चेतावनीले सुरक्षित बैंकिङ अभ्यासलाई प्रोत्साहन गर्ने र साइबर जोखिम न्यूनीकरणमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ ।





