काठमाडौँ — नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंक (निफ्रा) ले पूर्वाधार क्षेत्रमा कर्जा विस्तार गरे पनि आम्दानीको मुख्य स्रोत कमजोर हुँदा गत आर्थिक वर्षमा नाफा घटेको छ। बैंकले असार मसान्तसम्म ९८ करोड ७३ लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ। यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको १ अर्ब २३ करोड ४० लाख रुपैयाँको तुलनामा १९ दशमलव ९८ प्रतिशत कम हो।
नाफा घटेसँगै बैंकको प्रतिसेयर आम्दानी पनि ५ रुपैयाँ ७१ पैसाबाट घटेर ४ रुपैयाँ ५७ पैसामा सीमित भएको छ। यसले बैंकको व्यवसायको आकार बढे पनि त्यसअनुसार सेयरधनीले पाउने प्रतिफल बढ्न नसकेको देखाउँछ। बैंकको प्रतिसेयर नेटवर्थसमेत १ सय १८ रुपैयाँ ८८ पैसाबाट घटेर १ सय १७ रुपैयाँ २२ पैसा कायम भएको छ।
नाफामा गिरावट आउनुको प्रमुख कारण खुद ब्याज आम्दानी कमजोर हुनु हो। अघिल्लो आर्थिक वर्ष १ अर्ब ९० करोड रुपैयाँ रहेको खुद ब्याज आम्दानी गत वर्ष २३ दशमलव ८९ प्रतिशत घटेर १ अर्ब ४४ करोड ६७ लाख रुपैयाँमा झरेको छ।
बैंकको ब्याज खर्च ५६ करोड ९१ लाख रुपैयाँबाट बढेर ९७ करोड ७३ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। एक वर्षमा ब्याज खर्च करिब ७२ प्रतिशत बढेको हो। निक्षेप तथा अन्य ऋण उपकरणबाट स्रोत जुटाउँदा तिर्नुपर्ने लागत बढेकाले कर्जा विस्तारको प्रभाव तत्काल नाफामा देखिन नसकेको वित्तीय विवरणले संकेत गर्छ।
बैंकले शुल्क तथा कमिसनबाट हुने आम्दानी भने उल्लेख्य बढाएको छ। यस्तो आम्दानी २ करोड ११ लाख रुपैयाँबाट १ सय ७५ प्रतिशत बढेर ५ करोड ८१ लाख रुपैयाँ पुगेको छ। तर कुल आम्दानीमा यसको हिस्सा सानो भएकाले खुद ब्याज आम्दानीमा आएको करिब ४५ करोड रुपैयाँको गिरावट पूर्ति गर्न सकेन।
यसको प्रभाव कुल सञ्चालन आम्दानीमा पनि परेको छ। बैंकको सञ्चालन आम्दानी १ अर्ब ९२ करोड रुपैयाँबाट २१ दशमलव ७१ प्रतिशत घटेर १ अर्ब ५० करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। सञ्चालन नाफा पनि १९ दशमलव ८० प्रतिशत घटेर १ अर्ब ४१ करोड ६८ लाख रुपैयाँ कायम भएको छ।
आम्दानी कमजोर भए पनि इम्पेयरमेन्ट व्यवस्थाबाट बैंकलाई केही राहत मिलेको छ। गत आर्थिक वर्ष बैंकले २१ करोड २७ लाख रुपैयाँ बराबरको इम्पेयरमेन्ट रकम फिर्ता गरेको देखिन्छ। यो रकम आम्दानीमा समावेश नभएको भए बैंकको नाफामा अझ ठूलो गिरावट आउन सक्ने थियो।
नाफा घटेको अवस्थामा पनि बैंकले कर्जा विस्तारलाई भने तीव्र बनाएको छ। ग्राहक तथा पूर्वाधार आयोजनामा प्रवाह भएको कर्जा २४ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँबाट २५ दशमलव ९६ प्रतिशत बढेर ३१ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। एक वर्षमा बैंकको कर्जा करिब ६ अर्ब ४८ करोड रुपैयाँले बढेको हो।
बैंकले कुल ५६ अर्ब १३ करोड रुपैयाँ बराबरको कर्जा स्वीकृत गरिसकेको जनाएको छ। हाल प्रवाह भएको कर्जाको तुलनामा स्वीकृत कर्जा करिब २४ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँ बढी छ। आयोजना निर्माणको प्रगतिअनुसार यो रकम निकासा हुँदै गएमा आगामी वर्ष बैंकको ब्याज आम्दानी बढ्न सक्छ। त्यसका लागि आवश्यक वित्तीय स्रोत जुटाउँदा लागत नियन्त्रण गर्नु बैंकका लागि मुख्य चुनौती देखिन्छ।
कर्जाको तुलनामा निक्षेपको वृद्धि भने न्यून छ। बैंकको निक्षेप ७ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँबाट १ दशमलव ९४ प्रतिशत बढेर ७ अर्ब ८४ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। एक वर्षमा निक्षेप करिब १५ करोड रुपैयाँ मात्र बढ्दा कर्जा भने साढे ६ अर्ब रुपैयाँ हाराहारी विस्तार भएको छ।
कर्जा विस्तारसँगै बैंकको कर्जा–निक्षेप अनुपात ६५ दशमलव २५ प्रतिशतबाट बढेर ७९ दशमलव ९२ प्रतिशत पुगेको छ। यसले बैंकले उपलब्ध स्रोतलाई अघिल्लो वर्षभन्दा बढी मात्रामा कर्जामा परिचालन गरेको देखाउँछ। आगामी दिनमा स्वीकृत कर्जा निकासा गर्न निक्षेप, ऋणपत्र वा अन्य दीर्घकालीन स्रोत थप जुटाउनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ।
बैंकको सबल पक्ष कर्जाको गुणस्तर हो। असार मसान्तसम्म निष्क्रिय कर्जा शून्य प्रतिशत कायम छ। कर्जा तीव्र रूपमा बढ्दा पनि खराब कर्जा नदेखिनु सकारात्मक भए पनि पूर्वाधार आयोजनाको अवधि लामो हुने भएकाले आयोजना कार्यान्वयन र ऋणीको भुक्तानी क्षमताको निरन्तर अनुगमन आवश्यक हुन्छ।
बैंकको जोखिम भारित सम्पत्तिको तुलनामा पुँजीकोष अनुपात ७६ दशमलव ७६ प्रतिशतबाट घटेर ६७ दशमलव १५ प्रतिशतमा झरेको छ। कर्जा विस्तारसँगै जोखिम भारित सम्पत्ति बढेकाले पुँजीकोष अनुपात घटेको देखिन्छ। अनुपात घटे पनि बैंकसँग व्यवसाय विस्तारका लागि उल्लेख्य पुँजीगत आधार रहेको वित्तीय विवरणले देखाउँछ।
बैंकको चुक्ता पुँजी २१ अर्ब ६० करोड रुपैयाँमा यथावत् छ। वित्तीय सारांशमा जगेडा तथा सञ्चित कोष ९१ दशमलव ०७ प्रतिशत घटेको देखाइएको छ। तर प्रतिसेयर नेटवर्थमा १ रुपैयाँ ६६ पैसाको मात्र गिरावट देखिएकाले जगेडा कोषको तथ्यांकमा पुनर्वर्गीकरण, समायोजन वा प्रस्तुतीकरणसम्बन्धी कारण हुन सक्ने देखिन्छ। यसबारे बैंकको विस्तृत वित्तीय विवरणबाट थप स्पष्टता आवश्यक छ।
प्रस्तुत वित्तीय सारांशमा बैंकको आधारदर ६ दशमलव ९७ प्रतिशतबाट घटेर ६ दशमलव ६७ प्रतिशत कायम भएको उल्लेख छ। तर सँगै उपलब्ध विवरणमा ६ दशमलव ७७ प्रतिशत लेखिएकाले आधारदरको अन्तिम तथ्यांकमा पनि आधिकारिक प्रतिवेदनबाट पुष्टि आवश्यक देखिन्छ।
बैंकको मूल्य–आम्दानी अनुपात ५३ दशमलव ७३ गुणा छ। प्रतिसेयर आम्दानी घटे पनि मूल्य–आम्दानी अनुपात उच्च रहनुले बजारमा बैंकको सेयर मूल्य हालको कमाइको तुलनामा महँगो मूल्यांकनमा रहेको संकेत गर्छ। यद्यपि पूर्वाधार बैंकको दीर्घकालीन आयोजना, स्वीकृत कर्जाको आकार र भविष्यको आम्दानी सम्भावनालाई समेत लगानीकर्ताले मूल्यांकनमा समेटेको हुन सक्छ।
समग्रमा निफ्राले कर्जा र व्यावसायिक दायरा विस्तार गरे पनि बढ्दो वित्तीय लागतका कारण त्यसको लाभ नाफामा रूपान्तरण गर्न सकेको छैन। आगामी अवधिमा स्वीकृत कर्जा समयमै प्रवाह गर्ने, त्यसबाट ब्याज आम्दानी बढाउने र स्रोतको लागत नियन्त्रण गर्ने क्षमताले बैंकको नाफाको दिशा निर्धारण गर्नेछ। शून्य निष्क्रिय कर्जा र बलियो पुँजीगत आधार सकारात्मक रहे पनि खुद ब्याज आम्दानीमा आएको गिरावट बैंकका लागि मुख्य चिन्ताको विषय बनेको छ।
