दीर्घकालीन निक्षेपमा बढ्दो विश्वास: नेपाली बैंकमा बचत र निश्चित निक्षेप उच्चRising Trust in Long-Term Deposits: Nepal’s Commercial Banks Show Strong Savings and Fixed Deposit Growth
जेठ मसान्तसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुको कुल निक्षेपमा स्थिर वृद्धि देखिएको छ। देशका मुख्य वाणिज्य बैंकहरुको निक्षेप संरचना हेर्दा, ग्लोबल आइएमई बैंक सबैभन्दा अगाडि रहेको देखिन्छ, जसको कुल निक्षेप ५ खर्ब ५४ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। त्यसपछि नबिल बैंक (५ खर्ब १३ अर्ब), राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक (४ खर्ब ७३ अर्ब) र एनएमबी बैंक (२ खर्ब ७५ अर्ब) रहेका छन्।
निक्षेपको प्रकारअनुसार हेर्दा, बचत निक्षेप र निश्चित (Fixed) निक्षेप उच्च अंश ओगट्ने मुख्य खालका निक्षेप हुन्। नबिल बैंकमा मात्र १ खर्ब ८५ अर्ब रुपैयाँ बचत र २ खर्ब ३६ अर्ब रुपैयाँ निश्चित निक्षेप रहेको छ। राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकमा पनि यस्तैगरी २ खर्ब २८ अर्ब बचत र १ खर्ब ७५ अर्ब निश्चित निक्षेप रहेको छ। यो प्रवृत्तिले नेपाली निक्षेपकर्ताहरु हाल ब्याजदरको प्रतिफलको खोजीमा दीर्घकालीन निक्षेप रोजिरहेको देखिन्छ।
हाल (Current) निक्षेप अन्य निक्षेपभन्दा कम देखिन्छ, जुन उच्च तरलता दिने निक्षेप भए पनि तुलनात्मक रुपमा कम अंशमा छ। जस्तै, नबिलमा हाल निक्षेप ४४ अर्ब, आरबीबीमा ३८ अर्ब छ, तर धेरैजसो बैंकमा यो १०–२० अर्बको बीचमा सीमित देखिन्छ। यीमध्ये पनि विदेशी मुद्रा हाल निक्षेपको अंश अत्यन्त न्यून छ — प्रायः बैंकको विदेशी निक्षेप १ अर्ब रुपैयाँभन्दा कम रहेको पाइन्छ।
कल निक्षेप (Call Deposit) संस्थागत वा उच्च सम्पत्ति भएका व्यक्तिहरुले छोटो अवधिका लागि राख्ने निक्षेप हो। यो किसिमको निक्षेप नबिल (४४ अर्ब), एनएमबी (२३ अर्ब), र ग्लोबल आइएमई (३७ अर्ब) मा उल्लेख्य छ। यसले देखाउँछ कि ती बैंकहरुसँग संस्थागत खाताधारकहरुसँग सशक्त सम्बन्ध रहेको छ।
अन्य निक्षेप (Others) जस्तै विशेष प्रयोजनका कोष, इस्क्रो आदि पनि केही बैंकहरूमा महत्त्वपूर्ण देखिन्छ। जस्तै, नबिल (३.९७ अर्ब), एनएमबी (३.०५ अर्ब), र सनिमा (१.७२ अर्ब) मा यस्ता निक्षेप उल्लेख्य छन्।
यो विवरणबाट के बुझिन्छ भने, बैंकहरूको निक्षेप संरचना दीर्घकालीन स्थायित्वतर्फ उन्मुख देखिन्छ। अधिकांश निक्षेप घरेलु स्रोतबाट आएको छ भने विदेशी निक्षेपको हिस्सा अझै न्यून छ। यसले बैंक तथा सरकारलाई गैरआवासीय नेपालीहरुका लागि आकर्षक निक्षेप योजना ल्याएर विदेशी मुद्रा प्रवाह बढाउने अवसर देखाउँछ।
अन्तमा, बैंकिङ प्रणालीमा स्थायित्व देखिन्छ भने ग्राहकहरु दीर्घकालीन बचतप्रति आकर्षित छन्। यसले अर्थतन्त्रमा विश्वास कायम रहेको संकेत दिन्छ।
As of Jestha end 2082 (mid-June 2025), the deposit position of major commercial banks and financial institutions in Nepal reflects a healthy distribution across various types of deposit instruments, with total deposit volumes varying significantly among banks. The largest deposit holder was Global IME Bank, with a total deposit volume of NPR 5.54 trillion, followed by NABIL Bank (NPR 5.13 trillion), Rastriya Banijya Bank (NPR 4.73 trillion), and NMB Bank (NPR 2.75 trillion).
Among deposit types, savings and fixed deposits dominate the banking landscape. For instance, NABIL Bank held NPR 1.85 trillion in savings and NPR 2.36 trillion in fixed deposits. Similarly, RBB recorded NPR 2.28 trillion in savings and NPR 1.75 trillion in fixed deposits. The continued preference for fixed deposits—despite lower liquidity compared to savings—reflects savers' pursuit of higher returns amid steady interest rates.
Current deposits, which provide high liquidity, remain lower in volume relative to savings and fixed deposits, ranging from NPR 7.9 billion in Citizen Bank to NPR 44.2 billion in NABIL. This indicates a conservative shift in banking customers preferring interest-bearing instruments. Most of these deposits are domestic, with only a small fraction sourced from foreign currency accounts. For example, NABIL Bank's current foreign deposits stand at NPR 5.95 billion.
Call deposits, typically used by institutions or high-net-worth clients for short-term flexibility, are relatively significant in larger banks like NABIL (NPR 44.1 billion), NMB (NPR 23.2 billion), and Global IME Bank (NPR 37.2 billion). These short-term instruments reflect institutional liquidity parked temporarily with banks.
Interestingly, other deposits—which may include institutional escrows or special-purpose reserves—are also notable in banks like NABIL (NPR 3.97 billion), NMB (NPR 3.05 billion), and Sanima (NPR 1.72 billion). These funds provide flexibility to banks in managing short-term liquidity requirements.
From a macroeconomic lens, the dominance of domestic deposits across all types underscores a relatively stable remittance inflow, but a limited diversification of the deposit base beyond national borders. Foreign deposits across most banks remained under NPR 1 billion, except for select banks like HBL (NPR 1.2 billion) and NMB (NPR 247 million), suggesting scope for banks to tap into more non-resident Nepali (NRN) depositors.
In conclusion, the banking sector's deposit structure showcases sound diversification with a healthy share of stable long-term deposits. The data also hint at an opportunity for policy-makers and banks to encourage more foreign currency inflows and broaden international deposit participation. The sustained strength in savings and fixed deposits signals consumer confidence and a maturing financial ecosystem.
