Elon Musk को अन्तरिक्ष कम्पनी SpaceX ले प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) का लागि औपचारिक प्रक्रिया अघि बढाएको छ। विश्व वित्तीय बजारमा निकै चासोका साथ हेरिएको यो कदम सफल भए मस्क विश्वकै पहिलो ‘ट्रिलियनेयर’ बन्ने सम्भावना बलियो बनेको विश्लेषण गरिएको छ।
वाल स्ट्रिट इतिहासकै सबैभन्दा ठूलोमध्ये एक मानिएको यो आईपीओ सम्भवतः आगामी महिनादेखि कारोबारमा आउने अपेक्षा गरिएको छ। कम्पनीले आफ्नो मूल्यांकन १.२५ ट्रिलियन डलर पुगेको दाबी गरेको छ। स्पेसएक्समा मस्कको बहुमत स्वामित्व रहेकाले आईपीओपछि उनको सेयरको मूल्य मात्रै ६०० अर्ब डलरभन्दा बढी पुग्न सक्ने अनुमान गरिएको छ।
गत वर्ष ५०० अर्ब डलरभन्दा बढी सम्पत्ति हुने पहिलो व्यक्ति बनेका मस्कको कुल सम्पत्ति स्पेसएक्स सूचीकरणपछि १ ट्रिलियन डलर नाघ्न सक्ने प्रक्षेपण सार्वजनिक भएपछि विश्व बजारमा यसको चर्चा झन् बढेको छ। वित्तीय विश्लेषकहरूका अनुसार यदि बजारले अपेक्षाअनुसार मूल्यांकन स्वीकृत गर्यो भने मस्कको सम्पत्ति इतिहासमै पहिलो पटक १० खर्ब डलरभन्दा माथि पुग्नेछ।
आईपीओ प्रक्रियाका क्रममा सार्वजनिक गरिएको वित्तीय प्रतिवेदनले भने कम्पनीको अर्को पाटो पनि देखाएको छ। प्रतिवेदनअनुसार गत वर्ष स्पेसएक्सले १८.६ अर्ब डलर आम्दानी गरेको भए पनि ४.९ अर्ब डलर खुद घाटा व्यहोरेको थियो। यसले कम्पनीको आक्रामक विस्तार रणनीति अझै उच्च लागतमा आधारित रहेको संकेत गरेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
चालु वर्षको पहिलो तीन महिनामा मात्रै कम्पनीले ४.७ अर्ब डलर बिक्री गरेको छ। तर सोही अवधिमा ४.३ अर्ब डलर घाटा देखिएको छ। यद्यपि कम्पनीसँग १०२ अर्ब डलर बराबरको सम्पत्ति रहेको उल्लेख गरिएको छ, जसमा रकेट प्रणाली, प्रक्षेपण उपकरण तथा स्याटेलाइट पूर्वाधार समावेश छन्। अर्कोतर्फ कम्पनीमाथि ६०.५ अर्ब डलर बराबरको ऋण दायित्व रहेको तथ्यांकले देखाएको छ।
स्पेसएक्सले अन्तरिक्ष प्रक्षेपण सेवा मात्रै नभई ‘स्टारलिंक’ स्याटेलाइट इन्टरनेट सेवामार्फत विश्वभर उच्च गतिको इन्टरनेट विस्तार गरिरहेको छ। विशेषगरी दुर्गम क्षेत्र तथा कमजोर इन्टरनेट पहुँच भएका स्थानमा स्टारलिंकको सेवा तीव्र रूपमा विस्तार भइरहेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार स्पेसएक्सको आईपीओ केवल एउटा कम्पनी सूचीकरणको विषय मात्र नभई निजी अन्तरिक्ष उद्योगको नयाँ युगको संकेत पनि हो। सरकारी अन्तरिक्ष कार्यक्रमभन्दा बाहिर निजी क्षेत्रको प्रभाव बढ्दै जाँदा भविष्यमा अन्तरिक्ष प्रविधि, स्याटेलाइट सेवा र अन्तरग्रहीय परियोजनामा निजी लगानी अझ तीव्र हुने अपेक्षा गरिएको छ।





