केही साताअघि बजारमा अचानक उत्साह देखिएको थियो । नेप्से २७०० माथि उक्लिन थालेपछि धेरै लगानीकर्ताले “अब बजार फेरि पुरानै लयमा फर्किन सक्छ” भन्ने अनुमान गर्न थालेका थिए । बैंकिङ प्रणालीमा अत्यधिक तरलता थियो, ब्याजदर घटिरहेको थियो, बजारमा नयाँ लगानीकर्ता पनि थपिइरहेका थिए । त्यसमाथि पछिल्लो समय साना लगानीकर्ताको सक्रियता उल्लेख्य रूपमा बढेको तथ्यांकले पनि बजारमा मनोवैज्ञानिक बल दिएको थियो । तर, यही आशाको बीचमा बजार फेरि अनिश्चित मोडमा आइपुगेको छ ।
यो साता नेप्से परिसूचक १३.७१ अंकले घटेर २७३१.९४ विन्दुमा बन्द भयो । अंकका हिसाबले गिरावट ठूलो होइन । तर चार्ट, कारोबार व्यवहार र लगानीकर्ताको मनोविज्ञानलाई सँगै राखेर हेर्दा बजार अहिले सामान्य अवस्थामा छैन । सतहमा हेर्दा बजार स्थिर देखिए पनि भित्रभित्रै लगानीकर्ता दुई धारमा विभाजित हुन थालेको स्पष्ट संकेत देखिएको छ ।
एक समूह अहिलेको करेक्सनलाई अवसरका रूपमा हेरिरहेको छ । उनीहरू बजार ठूलो गिरावटमा जाने सम्भावना कम देख्छन् । बैंक ब्याजदर घट्दै जानु, निक्षेप बढ्नु, रेमिट्यान्स बलियो रहनु र बजारमा पर्याप्त तरलता हुनु उनीहरूको मुख्य आधार हो । उनीहरूको बुझाइमा अहिले बजारमा देखिएको कमजोरी केवल ‘कन्सोलिडेसन’ हो, जहाँ बजारले नयाँ दिशा लिनुअघि शक्ति संकलन गरिरहेको छ ।
तर अर्को समूह भने अझै विश्वस्त देखिँदैन । उनीहरू नियामकीय अन्योल, सेबोन नेतृत्व रिक्तता, बजारप्रतिको कमजोर नीति स्पष्टता र लगातार बदलिँदो मनोविज्ञानलाई जोखिमका रूपमा हेरिरहेका छन् । यही कारण बजारमा ठूला उछाल आउनासाथ नाफा सुरक्षित गर्ने प्रवृत्ति फेरि सक्रिय भइरहेको देखिन्छ ।
साताभरको कारोबार व्यवहारले पनि यही कथा बोलेको छ । पाँच कारोबार दिनमध्ये दुई दिन बजार हरियो बन्यो, तीन दिन घट्यो । तर रोचक कुरा के रह्यो भने बजार घट्दा पनि कारोबार रकम घटेन । बरु दैनिक औसत कारोबार रकम ३ अर्ब ४२ करोड रुपैयाँबाट बढेर ३ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँ पुग्यो । सामान्यतया कमजोर बजारमा कारोबार रकम पनि सुक्दै जान्छ । तर अहिले रकम बढ्नुले बजारभित्र ‘स्मार्ट मनी’ चलायमान रहेको संकेत दिइरहेको विश्लेषकहरू बताउँछन् ।
कमजोर बजारमा पनि केही समूहमा खरीदकर्ता सक्रिय देखिएका छन् । व्यापार उपसमूहमा आएको सुधार त्यसको उदाहरण हो । साल्ट ट्रेडिङ्ग जस्ता कम्पनीतर्फ लगानीकर्ता आकर्षित हुनु अहिलेको बजारको मनोविज्ञान बुझ्न पर्याप्त छ । बजार अनिश्चित हुँदा लगानीकर्ता स्थिर आम्दानी, कम जोखिम र बलियो आधार भएका कम्पनीतर्फ फर्किने प्रवृत्ति विश्वभर देखिन्छ । नेपाली बजारमा अहिले त्यही चक्र दोहोरिन थालेको संकेत देखिएको छ ।
अर्कोतर्फ केही समयअघिसम्म तीव्र रूपमा उकालो लागेको होटल तथा पर्यटन समूहमा अहिले दबाब देखिएको छ । बजारमा प्रायः एउटै चक्र दोहोरिन्छ— कुनै सेक्टर तीव्र रूपमा बढ्छ, लगानीकर्ता आकर्षित हुन्छन्, त्यसपछि अचानक नाफा बुकिङ सुरु हुन्छ । अहिले पर्यटन क्षेत्रमा त्यही अवस्था देखिएको छ ।
व्यक्तिगत कम्पनीहरूमा पनि बजार स्पष्ट रूपमा दुई भागमा बाँडिएको देखिन्छ । केही कम्पनीमा खरीदकर्ता बलियो छन् भने केहीमा लगातार बिक्री दबाब देखिएको छ । रिज लाइन इनर्जी जस्ता कम्पनी एक सातामै करिब १५ प्रतिशतले घट्नुले बजारमा ‘हाई मोमेन्टम स्टक’ प्रति डर बढ्न थालेको संकेत गरेको छ ।
तर यतिबेला बजारको सबैभन्दा चासोको विषय केवल सूचक होइन, प्राविधिक संरचना पनि बनेको छ । डे–चार्ट र विक्ली–चार्ट हेर्दा नेप्से अहिले अत्यन्तै निर्णायक क्षेत्रमा उभिएको देखिन्छ । बजारले ३००० नजिक बनाएको ‘हायर हाई’ टिकाउन सकेन । त्यसपछि लगातार ‘लोअर हाई’ बन्न थालेको छ । यसको अर्थ माथिल्लो क्षेत्रमा सप्लाइ अझै बलियो रहेको बुझिन्छ ।
विशेषगरी २७८८ क्षेत्र अहिले बजारको मुख्य रिजिस्टेन्स बनेको छ । बजारले केहीपटक यो क्षेत्र पार गर्ने प्रयास गरे पनि बलियो भोल्युम आउन सकेको छैन । यसले खरीदकर्ता अझै पूर्ण आत्मविश्वासमा नआइसकेको संकेत गर्छ ।
यता २६७०–२६०० क्षेत्र भने अहिले बजारको जीवनरेखा जस्तै बनेको छ । विक्ली चार्टले यही क्षेत्रलाई बलियो सपोर्टका रूपमा देखाइरहेको छ । यदि बजारले यो क्षेत्र जोगाइरह्यो भने फेरि २९००–३००० क्षेत्रतर्फ उकालो सम्भावना जीवित रहन्छ । तर यही क्षेत्र कमजोर भयो भने बजार फेरि गहिरो करेक्सनतर्फ जान सक्ने जोखिम पनि उत्तिकै बलियो छ । त्यसैले अहिलेको अवस्थालाई धेरै प्राविधिक विश्लेषकहरूले “Make or Break Zone” भन्न थालेका छन् ।
RSI, MACD र Ichimoku Cloud जस्ता सूचकहरूले पनि बजारमा स्पष्ट बलियो संकेत दिएका छैनन् । RSI ५० मुनि झर्नु, MACD नकारात्मक क्षेत्रमा रहनु र प्राइस क्लाउडमाथि टिक्न नसक्नुले छोटो अवधिमा बजार दबाबमै रहेको संकेत गर्छ । तर अर्को महत्वपूर्ण कुरा के देखिन्छ भने ठूलो सेलिङ प्रेसर भने देखिएको छैन । भोल्युम क्रमशः घट्दै जानु र क्यान्डलहरूको बडी सानो हुनु बजार अहिले ‘वेट एन्ड वाच’ अवस्थामा रहेको संकेत हो ।
ठ्याक्कै यही समयमा अर्को रोचक तथ्य बाहिर आएको छ । बजार अनिश्चित हुँदा पनि एउटा क्वान्ट आधारित स्क्यानिङ प्रणालीले नेपाली बजारबाट १० वटा उच्च गुणस्तरयुक्त कम्पनी छनोट गरेको छ । यो छनोट केवल मूल्य बढेको आधारमा गरिएको होइन । प्रणालीले वारेन बफेट क्वालिटी स्कोर, ग्राहम भ्यालु स्कोर, लिन्च ग्रोथ स्कोर, ग्रीनब्लाट इफिसेन्सी स्कोर र पिओट्रोस्की फाइनान्सियल स्ट्रेन्थलाई मिश्रण गरेर अन्तिम स्कोर तयार गरेको हो ।
यो सूचीमा SHPC, SCB, NICL, NESDO, NABIL, KBL, RURU, UNL र EBL जस्ता कम्पनी परेका छन् । रोचक कुरा के छ भने यीमध्ये धेरै कम्पनी अहिले बजारको दैनिक चर्चामा छैनन् । तर प्रणालीले तिनको आन्तरिक गुणस्तर, वित्तीय संरचना, नाफा क्षमता र सञ्चालन दक्षतालाई बलियो देखाएको छ ।
यसले बजारलाई एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिएको छ— सूचक कमजोर हुँदा पनि सम्पूर्ण बजार कमजोर हुँदैन । धेरैजसो लगानीकर्ता अहिले पनि भीड मनोविज्ञान, हल्ला र छोटो अवधिको चार्टमै अल्झिएका छन् । तर भित्रभित्रै केही लगानीकर्ता गुणस्तरीय कम्पनी संकलन गर्ने रणनीतिमा देखिन थालेका छन् ।
नेपाली बजारको अर्को ठूलो समस्या पनि यही हो । बजारमा धेरै लगानीकर्ता अझै “कुन शेयर कति बढ्यो ?” भन्ने प्रश्नमा केन्द्रित छन् । “कुन कम्पनी वास्तवमै बलियो छ ?” भन्ने प्रश्न अझै दोस्रो प्राथमिकतामा छ । यही कारण बजारमा बेला–बेला अत्यधिक बुल रन र त्यसपछि ठूलो करेक्सन देखिन्छ ।
अहिलेको बजारलाई केवल अंकले बुझ्न सकिँदैन । सतहमा हेर्दा बजार सामान्य करेक्सनमा देखिए पनि भित्र तीनवटा फरक कथा चलिरहेका छन् । पहिलो— बजार अझै दिशा खोज्दै छ । दोस्रो— प्राविधिक रूपमा बजार निर्णायक मोडमा पुगेको छ । र तेस्रो— अनिश्चितताकै बीचमा केही बलियो फण्डामेन्टल भएका कम्पनीतर्फ ‘स्मार्ट मनी’ विस्तारै सर्न थालेको संकेत देखिएको छ ।
त्यसैले अबको केही कारोबार दिन केवल सूचकका लागि मात्र होइन, समग्र बजारको मनोविज्ञानका लागि पनि अत्यन्त महत्वपूर्ण देखिन्छन् । यदि बजारले २६७० क्षेत्र जोगाएर २७८८ माथि बलियो ब्रेक दियो भने अहिलेको अन्योल फेरि उत्साहमा बदलिन सक्छ । तर सपोर्ट क्षेत्र कमजोर भयो भने बजार फेरि डर, नाफा बुकिङ र करेक्सनकै चक्रमा फस्न सक्ने जोखिम अझै बाँकी रहेको प्राविधिक र फण्डामेन्टल दुवै संकेतहरूले देखाइरहेका छन् ।
