नेपाली शेयर बजारमा सामाजिक सञ्जालको दुरुपयोग गरी सुनियोजित रूपमा बजार मूल्य प्रभावित पार्ने (म्यानुपुलेसन) गम्भीर प्रवृत्ति पुनः सतहमा आएको छ। पछिल्लो पटक, हाथवे इन्भेष्टमेन्ट नेपाल लिमिटेडका आधारभूत शेयरधनी तथा बजारका अग्रज लगानीकर्ता अम्बिकाप्रसाद पौडेलले ठूलो मात्रामा शेयर बिक्री गर्न लागेको भन्दै कम्पनीको नक्कली लेटरहेड र छाप प्रयोग गरिएको एक भ्रामक सूचना सामाजिक सञ्जालमा भाइरल गराइएको छ। शेयर मूल्य घटाएर सस्तोमा उठाउन पल्केको गिरोहले चलाएको यस हल्लालाई कम्पनीले गम्भीर जालसाजीपूर्ण कार्य भन्दै कडा शब्दमा खण्डन गरेको छ।
सामाजिक सञ्जालका विभिन्न ग्रुप र पेजहरूमा छ्यापछ्याप्ती फैलिएको उक्त नक्कली पत्र (मिति २०८३/०६/११) मा लगानीकर्ता पौडेलले आगामी ३ महिनाभित्र आफ्नो १५ लाख कित्ता शेयर बिक्री गर्न लागेको दाबी गरिएको छ। नेपाल धितोपत्र बोर्डले हालै लागू गरेको ५ प्रतिशतभन्दा बढी शेयर बिक्री गर्नुअघि १५ दिने पूर्वसूचना दिनुपर्ने प्रावधानलाई टेकेर उक्त फर्जी निवेदन तयार पारिएको देखिन्छ। पत्रमा कम्पनी सचिवको हस्ताक्षरसमेत किर्ते गरिएको छ। बजारमा यस्ता प्रतिष्ठित र ठूला लगानीकर्ताले शेयर बेच्न लागेको खबर फैलिनासाथ साना लगानीकर्तामा मनोवैज्ञानिक त्रास पैदा हुने र प्यानिक सेल (आत्तिएर बेच्ने चाप) आउने हुनाले, गिरोहले सोही मनोविज्ञानमाथि खेल्ने प्रयास गरेको प्रष्ट हुन्छ।
यद्यपि, यो हल्ला बजारमा फैलिएलगत्तै हाथवे इन्भेष्टमेन्टले असोज १३ गते एक आधिकारिक प्रेस विज्ञप्ति जारी गर्दै उक्त सूचना शतप्रतिशत झुटो र नक्कली भएको स्पष्ट पारेको छ। कम्पनी सचिव सुधा अर्यालद्वारा जारी विज्ञप्तिमा भनिएको छ, "पत्रमा प्रयोग गरिएको लेटरहेड, चलानी नम्बर, छाप तथा हस्ताक्षर कम्पनीको जानकारी र स्वीकृतिबिना जालसाजीपूर्वक तयार पारी दुरुपयोग गरिएको हो।"। साथै, लगानीकर्ता पौडेलबाट शेयर बिक्री गर्ने मनसायसहितको कुनै पनि निवेदन, सूचना वा जानकारी कम्पनीमा प्राप्त नभएकोसमेत कम्पनीले प्रष्ट पारेको छ।
यो घटना शेयर बजारमा भइरहेको ‘इन्फर्मेसन म्यानुपुलेसन’ (सूचनाको तोडमोड) को एउटा खतरनाक दृष्टान्त हो। सूचना प्रविधिको विकाससँगै पछिल्लो समय फेसबुक, क्लबहाउस र भाइबर जस्ता सामाजिक सञ्जालहरू शेयर बजारमा अफवाह फैलाउने मुख्य हतियार बन्न थालेका छन्। कुनै निश्चित कम्पनीको शेयर मूल्य अस्वाभाविक रूपमा बढाउन वा घटाउन स्वार्थ समूहहरूले यस्ता भ्रामक सूचना सम्प्रेषण गर्ने गर्छन्। यस घटनामा पनि कृत्रिम रूपमा आपूर्ति बढेको त्रास सिर्जना गरी मूल्य घटाउने र तल्लो विन्दुमा शेयर सङ्कलन गर्ने दुराशय लुकेको देखिन्छ।
यस गम्भीर अपराधप्रति कम्पनीले कडा कदम चाल्ने संकेत गरेको छ। सर्वसाधारणलाई भ्रममा पार्ने र कम्पनी तथा पदाधिकारीको प्रतिष्ठामा आँच पुर्याउने उद्देश्यले गरिएको यस जालसाजीविरुद्ध धितोपत्र बोर्ड र नेप्सेमा उजुरी दिने प्रक्रिया अघि बढेको कम्पनीले जनाएको छ। यस्तो नक्कली पत्र तयार पार्ने र जानीजानी प्रसारण गर्ने समूहविरुद्ध विद्युतीय कारोबार ऐन, २०६३ र मुलुकी अपराध संहिता, २०७४ बमोजिम कानुनी कारबाही अघि बढाइने विज्ञप्तिमा उल्लेख छ।
अन्तमा, कम्पनीले आफ्ना लगानीकर्ताहरूलाई सामाजिक सञ्जालका अप्रमाणित हल्लाको पछि नलाग्न अपिल गरेको छ। कम्पनीसँग सम्बन्धित कुनै पनि वास्तविक जानकारी नेप्सेको आधिकारिक सूचना प्रणाली र कम्पनीको वेबसाइटमार्फत मात्र सार्वजनिक गरिने हुनाले, आधिकारिक सूचनामा मात्र भर परेर लगानीसम्बन्धी निर्णय लिन सम्पूर्ण शेयरधनीहरूलाई आग्रह गरिएको छ। यस घटनाले नियामक निकायलाई पनि सामाजिक सञ्जालमार्फत हुने बजार चलखेलप्रति थप कठोर हुन दबाब सिर्जना गरेको छ।
