नेपालको वैदेशिक व्यापारमा गिरावटDecline in Nepal's Foreign Trade
२०७९/८०, २०८०/८१ र २०८१/८२ (अस्थायी) को तथ्यांक अनुसार नेपालको कुल निर्यातमा गिरावट आएको छ। २०७९/८० मा कुल निर्यात १,५७,१४०.७ मिलियन रुपैयाँ थियो भने २०८१/८२ मा यो घटेर १२,२२६.१ मिलियन रुपैयाँमा पुगेको छ। यो गिरावट करिब ९.६ प्रतिशत हो। भारततर्फको निर्यातमा उल्लेखनीय गिरावट देखिएको छ, जहाँ २०७९/८० मा १,०६,६८६.४ मिलियन रुपैयाँको निर्यात गरिएको थियो, जुन २०८१/८२ मा घटेर ७,५७८.९ मिलियन रुपैयाँमा पुगेको छ।
चीनतर्फको निर्यातमा पनि गिरावट देखिएको छ, तर यो गिरावट अत्यधिक दरमा भएको छ। २०७९/८० मा चीनतर्फ १,७६५.८ मिलियन रुपैयाँको निर्यात गरिएको थियो, जुन २०८१/८२ मा घटेर १५७.६ मिलियन रुपैयाँमा पुगेको छ। यसले चीनसँगको व्यापारमा नेपाललाई ठूलो घाटा पुगेको छ।
यसैबीच, कुल आयातमा सामान्य गिरावट आएको छ। २०७९/८० मा कुल आयात १६,११,७३१.८ मिलियन रुपैयाँ थियो, जुन २०८१/८२ मा घटेर १२८,३७७.१ मिलियन रुपैयाँमा पुगेको छ। भारतबाटको आयातमा ४.४ प्रतिशतको गिरावट आएको छ भने चीनबाटको आयातमा भने १२ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। यो वृद्धि चीनको महत्त्वपूर्ण व्यापार साझेदारको रूपमा भूमिका बलियो बन्दै गएको संकेत गर्छ।
समग्रमा, नेपालको व्यापार घाटा २०८१/८२ मा अलिकति सुधार भएको छ। व्यापार घाटा २०७९/८० मा -१४,५४,५९१.१ मिलियन रुपैयाँ रहेकोमा २०८१/८२ मा -११६,१५१.० मिलियन रुपैयाँमा झरेको छ। तर, भारतसँगको व्यापार घाटा ३.७ प्रतिशतले घटेको छ भने चीनसँगको व्यापार घाटा १३.३ प्रतिशतले बढेको छ।
नेपालको वैदेशिक व्यापारमा भारतको प्रमुख स्थान रहेको छ, जहाँ कुल व्यापारको ६०.६ प्रतिशत हिस्सा भारतसँगको व्यापारबाट आएको छ। चीनसँगको व्यापारको हिस्सा भने १७.६ प्रतिशत रहेको छ, जसले चीनको व्यापारिक गतिविधिमा वृद्धि भएको देखाउँछ।
निर्यात-आयात अनुपातमा समेत गिरावट आएको छ। २०७९/८० मा यो अनुपात ९.७ प्रतिशत थियो, जुन २०८१/८२ मा घटेर ८.७ प्रतिशतमा पुगेको छ। यसले नेपालको निर्यात क्षमतामा कमजोरी आएको र आयातमा निर्भरता बढेको स्पष्ट हुन्छ।
नेपालले आफ्नो व्यापार घाटा घटाउन र निर्यातलाई प्रोत्साहन दिन रणनीतिक उपाय अपनाउनु आवश्यक छ। औद्योगिक उत्पादनमा वृद्धि, निर्यातयोग्य वस्तुको विविधीकरण र नयाँ बजारको खोजी जस्ता कदमहरूले नेपालको व्यापार घाटा घटाउन मद्दत पुग्न सक्छ।
Nepal's foreign trade has experienced a significant decline according to the data for the fiscal years 2022/23, 2023/24, and the provisional figures for 2024/25. The total exports have decreased from NPR 157,140.7 million in 2022/23 to NPR 12,226.1 million in 2024/25, marking a sharp decline of approximately 9.6%. This decline is particularly notable in exports to India, which fell from NPR 106,686.4 million in 2022/23 to NPR 7,578.9 million in 2024/25.
Exports to China also witnessed a dramatic downturn. In 2022/23, Nepal exported NPR 1,765.8 million worth of goods to China, which dropped to just NPR 157.6 million in 2024/25. This steep decline highlights the growing challenges Nepal faces in maintaining its trade balance with China.
Meanwhile, the total imports have seen a slight decrease. The total imports fell from NPR 1,611,731.8 million in 2022/23 to NPR 128,377.1 million in 2024/25. There was a 4.4% reduction in imports from India, while imports from China increased by 12%, indicating China's strengthening role as a major trade partner for Nepal.
Overall, Nepal's trade deficit showed a slight improvement in 2024/25. The trade deficit, which stood at NPR -1,454,591.1 million in 2022/23, decreased to NPR -116,151.0 million in 2024/25. However, the trade deficit with India narrowed by 3.7%, whereas the deficit with China expanded by 13.3%.
India continues to be Nepal's primary trade partner, accounting for 60.6% of Nepal's total trade. In contrast, China's share of Nepal's total trade has increased to 17.6%, reflecting a rise in trade activities between the two countries.
The export-to-import ratio has also worsened, dropping from 9.7% in 2022/23 to 8.7% in 2024/25. This decline underscores Nepal's growing dependence on imports and the challenges it faces in boosting its export capacity.
To address this trade imbalance, Nepal needs to implement strategic measures to enhance its export capabilities. Increasing industrial production, diversifying exportable goods, and exploring new markets are essential steps that could help reduce Nepal's trade deficit and strengthen its economic position.
