काठमाडौं — नेपालको बाह्य आर्थिक अवस्था उत्साहजनक बन्दै गएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो १० महिनामा विदेशी मुद्रा सञ्चिति, शोधनान्तर स्थिति र चालु खाता बचत तीनैमा उल्लेखनीय सुधार आएको छ।
वैशाख मसान्तसम्म आइपुग्दा कुल विदेशी मुद्रा सञ्चिति ३८.३ प्रतिशतले बढेर ३७ खर्ब ४ अर्ब ५५ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। गत आर्थिक वर्षको असार मसान्तमा यो सञ्चिति २६ खर्ब ७७ अर्ब ६८ करोड रुपैयाँ थियो। अमेरिकी डलरमा हेर्दा सञ्चिति २४ प्रतिशतले बढेर २४ अर्ब १९ करोड डलर पुगेको छ। राष्ट्र बैंकका अनुसार यो सञ्चिति २२.६ महिनाको वस्तु आयात र १९.२ महिनाको वस्तु तथा सेवा आयात धान्न पर्याप्त छ, जुन अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डको तुलनामा निकै राम्रो मानिन्छ।
कुल सञ्चितिमध्ये राष्ट्र बैंकसँग ३२ खर्ब ९८ अर्ब ३८ करोड रुपैयाँ र बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूसँग ४ खर्ब ६ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ रहेको छ। कुल सञ्चितिमा भारतीय मुद्राको हिस्सा २०.६ प्रतिशत छ।
शोधनान्तर स्थितिमा पनि उत्साहजनक सुधार देखिएको छ। समीक्षा अवधिमा शोधनान्तर बचत ८ खर्ब ६३ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको ४ खर्ब ३८ अर्ब ५२ करोड रुपैयाँको तुलनामा लगभग दोब्बर हो। अमेरिकी डलरमा यो बचत ५ अर्ब ९८ करोड डलर पुगेको छ।
चालु खाता बचतमा झनै ठूलो फड्को देखिएको छ। यस अवधिमा चालु खाता बचत ७ खर्ब २९ अर्ब २८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यो बचत २ खर्ब ७२ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँ मात्र थियो। अमेरिकी डलरमा चालु खाता बचत ५ अर्ब ५ करोड डलर पुगेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ।
प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीमा पनि वृद्धि देखिएको छ। इक्विटीतर्फको वैदेशिक लगानी १६ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अघिल्लो वर्षको १० अर्ब ५८ करोड रुपैयाँभन्दा उल्लेख्य बढी हो।
अर्थविद्हरूका अनुसार रेमिट्यान्स आप्रवाहमा भएको तीव्र वृद्धि र विदेशी मुद्रा आम्दानी बढ्नुले यो सुधार सम्भव भएको हो। तथापि दीर्घकालमा यस्तो सुधार टिकाइराख्न निर्यात प्रवर्द्धन, पर्यटन आम्दानी विस्तार र वैदेशिक लगानी भित्र्याउने काममा थप जोड दिनुपर्ने उनीहरूको सुझाव छ।
