Economy News
Stay informed and invest with latest NEPSE news and analysis.
वित्तीय प्रणालीमा अधिक तरलता कायमै रहेपछि नेपाल राष्ट्र बैंकले १६ दिनका लागि २५ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन गर्न लागेको छ। अनलाइन बोलकबोलमार्फत गरिने यस प्रक्रियामा ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरू मात्र सहभागी हुन पाउनेछन्। बोलकबोलमार्फत निर्धारण हुने ब्याजदरका आधारमा निक्षेप बाँडफाँट गरिनेछ र संकलित रकमको सावाँ तथा ब्याज २०८२ पुष २५ गते भुक्तानी गरिनेछ।
अधिक तरलता व्यवस्थापन गर्न राष्ट्र बैंकले आज २० अर्ब रुपैयाँ तान्दै नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंकिङ प्रणालीमा देखिएको अधिक तरलता व्यवस्थापन गर्न आज पुनः २० अर्ब रुपैयाँ बराबरको रकम तान्ने भएको छ। केन्द्रीय बैंकले निक्षेप संकलन उपकरण प्रयोग गर्दै उक्त रकम बैंकिङ प्रणालीबाट बाहिर ल्याउन लागेको हो। राष्ट्र बैंकका अनुसार आज दिउँसो २ बजे निक्षेप संकलनका लागि बोलकबोल प्रक्रिया सञ्चालन गरिनेछ। बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले तोकिएको समयभित्र ब्याजदर प्रस्तावसहित बोलकबोलमा सहभागी हुन सक्नेछन्। निक्षेप दिन इच्छुक बैंक तथा वित्तीय संस्थाले न्यूनतम १० करोड रुपैयाँ र अधिकतम आह्वान गरिएको कुल रकमसम्म, ५ करोड रुपैयाँले भाग गर्दा निःशेष भाग जाने गरी बोलकबोल गर्न पाउने व्यवस्था गरिएको छ। यसले बोलकबोल प्रक्रियालाई व्यवस्थित र प्रतिस्पर्धात्मक बनाउने राष्ट्र बैंकको अपेक्षा छ।
ढुवानी प्रयोजनका लागि प्रयोग हुने मार्गमा कुनै शुल्क नलगाउन अर्थ मन्त्रालयको निर्देशन अर्थ मन्त्रालयले मालवस्तुको ढुवानीका लागि मात्र प्रयोग हुने मार्गमा कुनै पनि प्रकारको कर वा शुल्क नलगाउन प्रदेश र स्थानीय तहलाई निर्देशन दिएको छ। मन्त्रालयले प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयमार्फत प्रदेश सरकारलाई र संघीय मामिला तथा सामान्य प्रशासन मन्त्रालयमार्फत स्थानीय तहलाई परिपत्र जारी गर्दै यस्तो व्यवस्था मिलाउन आग्रह गरेको हो। परिपत्रमा स्थानीय कृषक, व्यवसायी तथा समग्र व्यापारिक गतिविधिमा नकारात्मक आर्थिक असर पर्ने गरी कुनै पनि शीर्षकमा शुल्क नलगाउन स्पष्ट रूपमा उल्लेख गरिएको छ। ढुवानीका लागि मात्र प्रयोग हुने मार्गमा कर तथा दस्तुर असुली गर्दा वस्तुको लागत बढ्ने र बजार मूल्यमा प्रत्यक्ष असर पर्ने मन्त्रालयको ठहर छ।
चार महिनामा १० फाइनान्स कम्पनी घाटामा, ७ ले कमाए १७ करोड नाफा चालु आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को पहिलो चार महिनामा फाइनान्स कम्पनीहरूको वित्तीय अवस्था मिश्रित देखिएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार १७ वटा फाइनान्स कम्पनीमध्ये १० वटा कम्पनी घाटामा रहेका छन् भने ७ वटा कम्पनीले खुद नाफा आर्जन गरेका छन् । घाटामा रहेका कम्पनीहरूले कुल ४५ करोड १६ लाख रुपैयाँ बराबरको घाटा व्यहोरेका छन् । सबैभन्दा धेरै घाटा व्यहोर्ने कम्पनीमा रिलायन्स फाइनान्स अग्रस्थानमा रहेको छ । कम्पनी चार महिनामा १८ करोड १९ लाख रुपैयाँ घाटामा पुगेको छ । त्यसपछि पोखरा फाइनान्सले ६ करोड ३० लाख रुपैयाँ घाटा व्यहोरेको छ भने नेपाल फाइनान्स ५ करोड ४० लाख रुपैयाँ घाटामा रहेको छ । बेस्ट फाइनान्सको घाटा ५ करोड २७ लाख रुपैयाँ पुगेको छ भने समृद्धि फाइनान्स ४ करोड ३० लाख रुपैयाँ घाटामा रहेको देखिन्छ ।
चार महिनामा निर्यातमा ऐतिहासिक उछाल, आयात र व्यापार घाटा पनि बढ्दै काठमाडौं । आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो चार महिना (२०८२ कात्तिकसम्म) मा नेपालको वैदेशिक व्यापारमा मिश्रित तस्वीर देखिएको छ। एकातिर वस्तु निर्यातमा उल्लेखनीय वृद्धि देखिएको छ भने अर्कोतर्फ आयात र व्यापार घाटा पनि बढ्दै गएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको तथ्याङ्कअनुसार यस अवधिमा निर्यातको वृद्धिदर पछिल्ला वर्षहरूमध्ये सबैभन्दा उच्च देखिएको छ। समीक्षा अवधिमा कुल वस्तु निर्यात ७७.५ प्रतिशतले वृद्धि भई ९३ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ पुगेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा निर्यात वृद्धि दर मात्र ४.२ प्रतिशत रहेको थियो। निर्यातमा आएको तीव्र वृद्धिले पछिल्लो समय देखिँदै आएको बाह्य क्षेत्रको दबाब केही हदसम्म कम हुने अपेक्षा गरिएको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकले आफ्नो उपदान र पेन्सन कोषमा रहेको ६ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ बैंकहरूको मुद्दती निक्षेपमा लगानी गर्ने निर्णय गरेको छ। यस लगानीको उद्देश्य बाणिज्य बैंकहरूको तरलता सुदृढ गर्नु र समग्र अर्थतन्त्रको स्थिरता सुनिश्चित गर्नु हो। राष्ट्र बैंकले मंसिर २९ गते राति ७ बजेसम्म ब्याजदर प्रस्ताव गर्न बैंकहरुलाई आह्वान गरेको छ। यसका आधारमा, बैंकहरूले प्रस्तावित ब्याजदरको आधारमा मुद्दती निक्षेपको प्रक्रिया अघि बढाउनेछन्।
राष्ट्र बैंकले ‘एआई गाइडलाइन’को मसौदा सार्वजनिक, पुस १५ भित्र सुझाव माग नेपाल राष्ट्र बैंकले ‘आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) गाइडलाइन’ को मसौदा तयार पारी सार्वजनिक गरेको छ। डिजिटल प्रविधिको विस्तारसँगै बैंकिङ क्षेत्रलाई सुरक्षित र दिगो रूपमा प्रविधिमैत्री बनाउनका लागि एआई सम्बन्धी मार्गदर्शन तयार गरिएको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। आइतबार मसौदा सार्वजनिक गर्दै राष्ट्र बैंकले उक्त गाइडलाइनमा आवश्यक सुझाव तथा प्रतिक्रिया दिन सर्वसाधारण, सरोकारवाला, बैंक तथा वित्तीय संस्था, विज्ञ, अनुसन्धानकर्ता र उद्योगसँग आबद्ध व्यक्तिहरूलाई आह्वान गरेको छ।
बर्ली होम एप्लायन्सेजका ६ नयाँ गिजर मोडेल नेपाली बजारमा काठमाडौं — घरेलु उपकरणका क्षेत्रमा द्रुत गतिमा विस्तार भइरहेको Burly Home Appliances ले नेपाली बजारमा एकैपटक ६ नयाँ स्टोरेज वॉटर गिजर मोडेल सार्वजनिक गरेको छ। कम्पनीले गत वर्ष १७ मोडेल एयर कूलर सफलतापूर्वक प्रस्तुत गरेपछि यसपटक Elegance र Elecia सिरिजमार्फत गिजर सेग्मेन्टमा प्रवेश गरेको हो। जर्मन प्रविधिमा आधारित अत्याधुनिक संरचना, आकर्षक डिजाइन र घरेलु सुरक्षालाई प्राथमिकता दिएर तयार पारिएका यी मोडेललाई कम्पनीले उपभोक्तामैत्री उत्पादनको रूपमा प्रस्तुत गरेको छ।
अब ५ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार अनिवार्य बैंकमार्फत गर्नुपर्ने; नगद सीमा घटाएर पारदर्शिता बढाउने सरकारको तयारी सरकारले अब ५ लाख रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार अनिवार्य रूपमा बैंक, वित्तीय संस्था वा डिजिटल माध्यममार्फत मात्रै गर्नुपर्ने व्यवस्था लागू गरेको छ। सम्पत्ति शुद्धीकरण (Money Laundering) नियन्त्रण र Financial Action Task Force (FATF) को ग्रे–लिस्टबाट नेपाललाई मुक्त गराउन नगद कारोबारको सीमा घटाइएको नेपाल सरकारका प्रवक्ता तथा सूचना–सञ्चार मन्त्री जगदीश खरेलले जानकारी दिए। यसअघि १० लाख रुपैयाँसम्मको कारोबार नगद माध्यमबाट गर्न पाइन्थ्यो। नयाँ व्यवस्था अनुसार अब एकपटकमा ५ लाख वा सोभन्दा बढी रकम बुझ्दा वा बुझाउँदा पोख्ता बैंकिङ च्यानल वा डिजिटल भुक्तानीमार्फत मात्र कारोबार गर्नुपर्नेछ।
काठमाडौँमा अवैध क्रिप्टो कारोबार आरोपमा एक व्यक्ति पक्राउ, १९ करोडभन्दा बढी रकमको डिजिटल कारोबार खुलासा काठमाडौँमा अवैध रूपमा क्रिप्टो करेन्सीको कारोबार गरेको आरोपमा एक व्यक्ति पक्राउ परेका छन्। काठमाडौँ महानगरपालिका–१५ डल्लु बस्दै आएका मोहम्मद सेफलाई प्रहरीले विशेष सूचनाको आधारमा नियन्त्रणमा लिएको हो। जिल्ला प्रहरी परिसर काठमाडौँका सूचना अधिकारी पवनकुमार भट्टराईका अनुसार, बारा कलैया नगरपालिका घर भएका सेफ काठमाडौँमा बस्दै क्रिप्टो कारोबारमा संलग्न रहेको प्रारम्भिक अनुसन्धानले देखाएको छ। प्रहरीले सेफको साथबाट विभिन्न कम्पनीका दुई थान मोबाइलसमेत बरामद गरेको छ। ती मोबाइलमार्फत ठूलो परिमाणमा अभौतिक मुद्राको कारोबार गरिएको आशंका रहेको प्रहरीले जनाएको छ। नियन्त्रणमा लिएपछि गरिएको प्राथमिक अनुसन्धानमा १९ करोड ८१ लाख रुपैयाँभन्दा बढी बराबरको डिजिटल कारोबार भएको तथ्य बाहिरिएको छ।
अर्थतन्त्रको पुनर्संरचनामा कर प्रणाली सरल–सुगम बनाउनु प्राथमिकता: अर्थमन्त्री खनाल अर्थमन्त्री रामेश्वरप्रसाद खनालले नेपालमा लगानी बढ्न नपाउनुका प्रमुख कारणमध्ये एक जटिल कर संरचना भएको स्वीकार गरेका छन्। सिद्धार्थ उद्योग वाणिज्य सङ्घ भैरहवामा आयोजित अन्तरक्रिया कार्यक्रममा बोल्दै उनले अहिलेको कर प्रणालीले व्यवसायी र लगानीकर्तालाई अनावश्यक बोझ दिएको र यसलाई आधुनिक, सरल र विश्वासयोग्य बनाउनु अत्यावश्यक रहेको बताएका हुन्। उनका अनुसार नेपालको आर्थिक चुनौती बजेटको आकार वा स्रोत सीमितताभन्दा पनि बजेट कार्यान्वयनको क्षमता कमजोर हुनु हो। उनले योजनाहरू कागजमै सीमित हुने प्रवृत्तिलाई रोक्न सार्वजनिक खर्च, परियोजना व्यवस्थापन र सरकारी प्रक्रियाहरूलाई सरल तथा छरितो बनाउनुपर्ने आवश्यकता औंल्याए।
सामसङ नेपालले ‘Warm Winter Offer’ सार्वजनिक गर्यो, वासिङ मेसिन र फ्रिजमा आकर्षक क्यासब्याक र सजिलो फाइनान्सिङ सामसङ नेपालले यो हिउँदलाई लक्षित गर्दै ‘Warm Winter Offer’ सार्वजनिक गरेको छ, जसअन्तर्गत वासिङ मेसिन र रेफ्रिजरेटरमा आकर्षक क्यासब्याक तथा सजिलो EMI सुविधा उपलब्ध गराइनेछ। देशभर लागू हुने यो अफर नोभेम्बर २१ देखि २०२६ जनवरी १४ सम्म सञ्चालन हुनेछ। अफरअन्तर्गत AI Ecobubble वासर–ड्रायर तथा अन्य वासिङ मेसिन मोडेलहरूमा ग्राहकले २३% सम्म क्यासब्याक पाउन सक्नेछन्। त्यस्तै सिङ्गल–डोर, डबल–डोर र साइड–बाइ–साइड रेफ्रिजरेटरमा १७% सम्म क्यासब्याक उपलब्ध हुनेछ।
ल्याइका क्यामरा र प्रिमियम फिचरसहित ‘Xiaomi 15T’ नेपाली बजारमा सार्वजनिक, मूल्य ६४,९९९ रुपैयाँ Xiaomi ले आफ्नो नयाँ स्मार्टफोन Xiaomi 15T नेपाली बजारमा सार्वजनिक गरेको छ, जसले लेइका क्यामरा, शक्तिशाली प्रदर्शन र प्रिमियम फिचरहरूलाई प्रतिस्पर्धी मूल्यमा उपलब्ध गराएको छ। फोनमा ५०MP OIS मुख्य क्यामरा, ५०MP २X टेलिफोटो, १२MP अल्ट्रा–वाइड र ३२MP सेल्फी क्यामरा समावेश छन्, जसले लेइका कलर प्रोफाइलसहित उत्कृष्ट र vibrant फोटो अनुभव प्रदान गर्छ। १२GB LPDDR5X RAM र ५१२GB UFS 4.1 स्टोरेजसहित Xiaomi 15T ले गेमिङ, मल्टिटास्किङ र फोटोग्राफीमा अत्यन्त तीव्र प्रदर्शन गर्छ। डिजाइनतर्फ, फोन हल्का छ, IP68 वाटर–डस्ट रेसिस्ट्यान्स, Gorilla Glass 7i सुरक्षा र ब्ल्याक, ग्रे तथा रोज गोल्ड रंगमा उपलब्ध छ।
चितवनमा ‘रोड टु IPO & क्रेडिट रेटिङ’ कार्यक्रम सम्पन्न नेपालिज यंग इन्ट्रप्रेन्योरस् फोरम (NYEF) चितवनले आयोजना गरेको ‘रोड टु IPO & क्रेडिट रेटिङ’ कार्यक्रम सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ। कार्यक्रमलाई NIMB एस क्यापिटल, पायोनियर ल फर्म र केयरएज रेटिङ्सले सहयोग गरेको थियो। उक्त कार्यक्रमको उद्देश्य उद्यमीहरूलाई आईपीओ निष्कासन प्रक्रिया, क्रेडिट रेटिङ आवश्यकताहरू तथा वित्तीय साक्षरताबारे मार्गदर्शन गर्नु थियो। कार्यक्रमको उद्घाटन गर्दै NYEF चितवनका अध्यक्ष F.C.A. निशान पौडेलले युवा उद्यमीहरूको क्षमता विकासका यस्ता कार्यक्रमहरू अत्यन्त महत्वपूर्ण भएको बताए। NIMB एस क्यापिटलका डेपुटी सीईओ सचिन्द्र ढुंगानाले ‘IPO Preparedness’ विषयमा विस्तृत प्राविधिक कार्यशाला सञ्चालन गरे। उनले रणनीतिक योजना, नेपालमा IPO बजारको वर्तमान अवस्था, कम्पनीहरूले गर्ने सामान्य कमजोरी र सफल सार्वजनिक निष्कासनका आवश्यक तयारीबारे प्रस्तुति दिए।
कम्पनी रजिस्ट्रारको क्यामिस सर्भर डाउन, शुक्रबारदेखि सबै सेवा अवरुद्ध कम्पनी रजिस्ट्रार कार्यालयको सूचना प्रविधि प्रणाली (क्यामिस) सर्भर डाउन भएपछि गत शुक्रबारदेखि कार्यालयबाट प्रदान हुने सबै प्रकारका सेवा पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएका छन्। एक्कासी उत्पन्न भएको प्राविधिक समस्याका कारण अनलाइनमार्फत सञ्चालन हुँदै आएको कम्पनी दर्तादेखि अद्यावधिक तथा खारेजीसम्बन्धी सबै प्रक्रिया रोकिएको कार्यालयले जनाएको छ।
रकारले सार्वजनिक निकायहरूको कोष व्यवस्थापनबारे गरेको ताजा अध्ययनले १० वटा सरकारी संस्था/निकायसँग मिलेर ४० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी रकम विभिन्न अवकाश, उपदान, निवृत्तिभरण र उपचार खर्चका नाममा खडा गरिएको कोषहरूमा थन्किएको पाएको छ। विनियमावलीले कर्मचारी भुक्तानीका लागि संस्थालाई आफ्नै कोष निर्माणको अनुमति दिए पनि व्यवस्थापन कमजोर हुँदा कोषको रकम उद्देश्यबाहिर समेत खर्च भएको र दीर्घकालीन अवकाश भुक्तानीमा जोखिम बढेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ।
नेपाल–बेलायत उद्योग वाणिज्य सङ्घमा नयाँ नेतृत्व, डा. रोशन राठी अध्यक्ष निर्वाचित काठमाडौं – नेपाल–बेलायत उद्योग वाणिज्य सङ्घले राजधानीमा सम्पन्न आफ्नो साधारण सभा मार्फत डा. रोशन राठीको अध्यक्षतामा आगामी तीन वर्षका लागि नयाँ कार्यकारिणी समिति चयन गरेको छ। साधारण सभामा नेपालको निजी क्षेत्र, बैंकिङ, विकास, उद्योग तथा व्यापार क्षेत्रका अग्रणी व्यक्तित्वहरूको उल्लेखनीय उपस्थिति रह्यो। सभाको अध्यक्षता निवर्तमान अध्यक्ष राजेन्द्र कुमार खेतानले गरेका थिए। उनले द्विपक्षीय व्यापार र आर्थिक सहकार्य सुदृढ बनाउन सङ्घले आगामी वर्षहरूमा अघि बढाउने रणनीति र योजनाबारे विस्तृत जानकारी प्रस्तुत गरे। विशेष गरेर यूके डिपार्टमेन्ट फर बिजनेस एण्ड ट्रेडको पुनः सक्रियतासँगै नेपाल–बेलायतबीच व्यवसायिक साझेदारी झनै मजबुत भएको उनीहरूको भनाइ थियो।
नेपाल–ओमान श्रम सम्झौता अन्तिम चरणमा, मस्यौदा स्वीकृत लामो समयदेखि रोकिएको नेपाल–ओमान श्रम सम्झौता अब अन्तिम चरणमा पुगेको छ। श्रम, रोजगार तथा सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयले उक्त श्रम सम्झौताका मस्यौदालाई मन्त्रिपरिषदमा पठाएको छ। मन्त्रालयका सह सचिव र प्रवक्ता पिताम्बर घिमिरेका अनुसार, ओमान सरकारले नेपालद्वारा पठाइएको मस्यौदालाई अनुमोदन गरेको छ। अब मन्त्रिपरिषद्को बैठकले मस्यौदालाई स्वीकृति दिएपछि, नेपालले औपचारिक रूपमा ओमान सरकारलाई हस्ताक्षरको लागि सूचना पठाउने प्रक्रिया सुरु गर्नेछ। ओमान सरकारले सो दस्तावेजको हस्ताक्षरको लागि मिति तोक्नेछ र दुवै मुलुक बीच श्रम सम्झौतामा हस्ताक्षर गर्ने तयारी चलिरहेको छ।
नबिल बैंकले मास्टरकार्ड नेटवर्कअन्तर्गत नयाँ डेबिट कार्ड सार्वजनिक गर्यो नबिल बैंकले मास्टरकार्ड नेटवर्कअन्तर्गत नयाँ डेबिट कार्ड सार्वजनिक गरेको छ। ग्राहकको सुविधा बढाउने र विद्युतीय भुक्तानी प्रणालीलाई अझ आधुनिक र प्रभावकारी बनाउने उद्देश्यसहित काठमाडौंमा आयोजित एक समारोहमार्फत यो कार्ड सार्वजनिक गरिएको बैंकले जनाएको छ। कार्यक्रममा नबिल बैंक तथा मास्टरकार्डका वरिष्ठ अधिकारीहरूको उपस्थिति थियो। कार्यक्रममा बोल्दै नबिल बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत मनोजकुमार ज्ञवालीले नयाँ डेबिट कार्ड बैंकको निरन्तर आधुनिकिकरण यात्राको महत्वपूर्ण उपलब्धि भएको बताए। “नबिल बैंकले सुरुआतदेखि नै ग्राहकलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरको सेवा प्रदान गर्दै आएको छ,” ज्ञवालीले भने, “त्यही प्रतिबद्धताको निरन्तरतामा नयाँ मास्टरकार्ड डेबिट कार्ड बजारमा ल्याइएको हो।”
असोजमा २ खर्बभन्दा बढी रेमिट्यान्स, एक महिनामै अहिलेसम्मकै उच्च दशैं–तिहार पर्वको तयारीसँगै विदेशमा रहेका नेपालीहरूबाट भित्रिएको रेमिट्यान्स असोज महिनामा नयाँ रेकर्ड पुगेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको तथ्यांकअनुसार २०८२ असोज महिनामा मात्र २ खर्ब १ अर्ब २२ करोड रुपैयाँ बराबरको विप्रेषण नेपाल भित्रिएको छ, जुन एक महिनामा अहिलेसम्मको सर्वाधिक हो। अघिल्लो वर्षको सोही महिनामा १ खर्ब ४४ अर्ब १७ करोड रुपैयाँ रेमिट्यान्स आएको थियो। यस वर्षको असोजमा रेमिट्यान्स प्रवाह आकस्मिक रूपमा बढ्नुमा चाडपर्व लक्षित खर्च, वैदेशिक रोजगारीमा बढ्दो निर्भरता र वैदेशिक श्रमिकको आम्दानी वृद्धि प्रमुख कारण रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।