Top News
Stay informed and invest with latest NEPSE news and analysis.
वारेन बफेटले कोका-कोलाबाट वार्षिक ७७६ मिलियन डलर डिभिडेन्ड कमाइरहेका छन्। यो महिनामा ६४ मिलियन भन्दा बढी र दिनमा २.१ मिलियन डलर बराबर पर्छ। लामो समयदेखि गरिएको लगानी निकै लाभदायक सावित भएको छ, जसले बफेटको 'दीर्घकालीन होल्ड' रणनीति देखाउँछ।
टाटा ग्रुपको आर्थिक वर्ष २०२४/२५ को अन्तिम त्रैमासिकमा शानदार नाफा, TCS सबैभन्दा अगाडि मुंबई, भारत – आर्थिक वर्ष २०२४/२५ को चौथो त्रैमासिक (Q4 FY25): भारतको सबैभन्दा ठूलो व्यापारिक समूहमध्ये एक टाटा ग्रुपले आर्थिक वर्ष २०२४/२५ को अन्तिम त्रैमासिकमा पनि बलियो प्रदर्शन गरेको छ। प्राप्त तथ्याङ्क अनुसार, समूहको प्रमुख कम्पनी टाटा कन्सल्टेन्सी सर्भिसेस (TCS) ले ₹१२,२२४ करोड रुपैयाँ शुद्ध नाफा कमाउँदै शीर्ष स्थान सुरक्षित गरेको छ।
जेठ १५ गते गणतन्त्र दिवसका अवसरमा देशभर सार्वजनिक विदा, शेयर बजार र बैंकहरू बन्द आज देशभर विविध कार्यक्रम गरी गणतन्त्र दिवस मनाइँदैछ। यो दिनलाई सम्मानस्वरूप सरकारद्वारा सार्वजनिक विदा दिइएको छ। सार्वजनिक विदाका कारण आज शेयर बजार पूर्ण रूपमा बन्द रहेको छ। नेपाल स्टक एक्सचेञ्ज (नेप्से) ले नियमित कारोबार नगर्ने जानकारी दिएको छ। त्यस्तै, देशभरका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरू पनि आज बन्द रहनेछन्। यद्यपि, अत्यावश्यक सेवा सुनिश्चित गर्न केही बैंकहरूले होलिडे काउन्टरमार्फत सेवा सञ्चालन गर्नेछन्।
विदेशी मुद्राको विनिमय दर सार्वजनिक, कुवेती दिनारको बिक्रीदर ४४५ रुपैयाँ नाघ्यो नेपाल राष्ट्र बैंकले आज (बुधबार) का लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर सार्वजनिक गरेको छ। बैंकका अनुसार प्रमुख मुद्राहरूको खरिद तथा बिक्री दर तलको विवरणअनुसार तोकिएको छ। भारतीय रुपैयाँ १ सयको खरिददर १६० रुपैयाँ र बिक्रीदर १६० रुपैयाँ १५ पैसा कायम गरिएको छ। चिनियाँ युआन एकको खरिददर १८ रुपैयाँ ९५ पैसा र बिक्रीदर १९ रुपैयाँ ३ पैसा रहेको छ। साउदी अरेबियन रियाल एकको खरिददर ३६ रुपैयाँ ३३ पैसा र बिक्रीदर ३६ रुपैयाँ ४९ पैसा, कतारी रियाल एकको खरिददर ३७ रुपैयाँ ३९ पैसा र बिक्रीदर ३७ रुपैयाँ ५६ पैसा तोकिएको छ।
आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को बजेट आज दिउँसो ३ बजे संसदमा पेस हुँदै काठमाडौं, जेठ १५ – उपप्रधानमन्त्री तथा अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेलले आज संघीय संसद्का दुवै सदनको संयुक्त बैठकमा आर्थिक वर्ष २०८२/०८३ को राजस्व र व्ययको वार्षिक अनुमान (बजेट) प्रस्तुत गर्ने कार्यक्रम तय भएको छ। नेपालको संविधानको धारा ११९ अनुसार अर्थमन्त्री पौडेलले अपराह्न ३ बजे बजेट संसद्मा पेस गर्नुहुनेछ। संसद् सचिवालयले दुवै सदनका सबै सांसदलाई दिउँसो २ः४५ बजेभित्र प्रतिनिधिसभा बैठक कक्षमा उपस्थित हुन अनुरोध गरेको छ। बजेट प्रस्तुत हुनु अघि, दिउँसो १ः३० बजे प्रतिनिधिसभाको बैठक बस्नेछ। यस बैठकमा सभामुख देवराज घिमिरेले प्रधानमन्त्री तथा मन्त्रिपरिषद्को कार्यालयबाट प्राप्त कार्यभार थपसम्बन्धी पत्र वाचन गर्नेछन्। सोही बैठकमा अर्थमन्त्री पौडेलले आर्थिक वर्ष २०८1/०८2 को आर्थिक सर्वेक्षण पनि पेस गर्ने कार्यक्रम छ। त्यसैगरी राष्ट्रिय सभाको बैठक अपराह्न १ः४५ मा बस्नेछ, जहाँ अर्थमन्त्री पौडेलले सोही आर्थिक वर्षको आर्थिक सर्वेक्षण प्रस्तुत गर्ने कार्यक्रम सार्वजनिक गरिएको छ। आज सार्वजनिक हुने बजेटले सरकारको आगामी नीति, कार्यक्रम र आर्थिक दृष्टिकोणलाई स्पष्ट पार्ने अपेक्षा गरिएको छ।
बजेट सार्वजनिक हुने दिनमा भन्सार जाँचपास बन्द गर्ने भन्सार विभागको निर्देशन काठमाडौं, जेठ १४ – भन्सार विभागले आगामी आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को बजेट सार्वजनिक हुने दिन जेठ १५ गते (बिहीबार) सम्पूर्ण भन्सार कार्यालयहरुलाई वस्तु र सेवाको भन्सार जाँचपास कार्य रोक्न निर्देशन दिएको छ। आर्थिक विधेयक मार्फत करका दरमा हुन सक्ने परिवर्तनलाई ध्यानमा राख्दै विभागले यस्तो निर्णय लिएको हो। संविधान अनुसार अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेलले जेठ १५ गते संघीय संसद्को संयुक्त बैठकमार्फत वार्षिक आय-व्यय विवरण सार्वजनिक गर्दै छन्। सो बजेटले नयाँ कर दर लागू गर्ने भएकाले त्यस दिन जाँचपास गर्दा भ्रम वा असमानता हुन सक्ने सम्भावनालाई टार्न यस्तो व्यवस्था गरिएको विभागले जनाएको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेलले लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूले ग्रामीण समुदायको आर्थिक र सामाजिक सशक्तीकरणमा पुर्याएको योगदानको उच्च प्रशंसा गरेका छन्। मंगलबार नेपाल लघुवित्त बैंकर्स संघका प्रतिनिधिसँगको भेटमा उनले यी संस्थाहरूले गाउँ-गाउँमा वित्तीय पहुँच विस्तार गरी जीवनस्तर उकास्न महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको बताए। ‘लघुवित्त संस्थाहरूले ग्रामीण अर्थतन्त्रलाई गति दिनुका साथै सामाजिक परिवर्तनमा समेत ठोस योगदान दिएका छन्,’ गभर्नर पौडेलले भने। उनले लघुवित्त क्षेत्रमा हाल देखिएका केही समस्यालाई समाधान गरी यो क्षेत्रलाई थप प्रभावकारी बनाउनुपर्नेमा जोड दिए। ‘हामी चुनौतीहरूलाई सुधारको अवसरका रूपमा लिनेछौं,’ उनले थपे।
नेपालमा पुँजीगत लाभकर सुधारको माग बढ्दो, लगानीकर्ताको आक्रोश नेपालको पूँजी बजारमा खुद्रा लगानीकर्ताको सहभागिता बढिरहँदा हालको पुँजीगत लाभकर संरचनाले उनीहरूलाई अन्यायपूर्ण भार थपिरहेको भन्दै सुधारको माग चर्किएको छ। आयकर ऐन, २०५८ मा आधारित यो कर प्रणालीले पोर्टफोलियोको समग्र नाफा-नोक्सान गणना गर्न नदिई छुट्टाछुट्टै सेयरमा कर लगाउने, बोनस सेयरमा समेत कर असुल्ने, र मुद्रास्फीति समायोजनको व्यवस्था नगर्ने जस्ता कमजोरी देखिएका छन्। हालको व्यवस्थाअनुसार एक वर्षभन्दा कम अवधिको सेयर कारोबारमा ७.५% र एक वर्षभन्दा बढी अवधिको लगानीमा ५% अग्रिम कर (TDS) कटौती हुन्छ। तर कानूनमा यो कर अन्तिम हो वा होइन भन्ने अन्योलले लगानीकर्ताहरू अन्यायको शिकार भएको गुनासो गरेका छन्। उदाहरणका लागि, यदि कुनै लगानीकर्ताले सेयर A बाट रु १०,००० नाफा कमाएर सेयर B मा रु १५,००० घाटा बेहोरेमा समेत सरकारले नाफामा मात्र कर लगाउँछ, घाटा गणना गर्दैन। यो व्यवस्था अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यास र आयकरको आधारभूत सिद्धान्तविपरीत रहेको विज्ञहरूको ठहर छ।
भोली संसदमा बजेट प्रस्तुत हुँदै, १९ खर्ब ६५ अर्ब रुपैयाँको आकार अनुमान सरकार आगामी आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को बजेट भोली (जेठ १६ गते, बिहीबार) संघीय संसद्को संयुक्त बैठकमार्फत प्रस्तुत गर्ने भएको छ। संघीय संसद् सचिवालयद्वारा प्रकाशित कार्यसूचीअनुसार, अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेल बिहीबार दिउँसो ३ बजे संसदको संयुक्त बैठकमा बजेट प्रस्तुत गर्न लागेका हुन्। सचिवालयको सूचनामा उल्लेख गरिएको छ: “माननीय उपप्रधानमन्त्री तथा अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेलले आ.व. २०८२/०८३ को राजस्व र व्ययको वार्षिक अनुमान (बजेट) पेश गर्नुहुनेछ।” बजेटको तयारी अन्तिम चरणमा पुगेको छ। आर्थिक वर्ष २०८२/८३ का लागि राष्ट्रिय स्रोत अनुमान समितिबाट अर्थमन्त्रालयलाई कम्तीमा १९ खर्ब ६५ अर्ब रुपैयाँको बजेट सिलिङ तोकिएको छ। यो चालु आर्थिक वर्षको बजेटभन्दा केही बढी हो। बजेटमार्फत सरकारले आर्थिक वृद्धिदर वृद्धिको लक्ष्य, रोजगारी सिर्जना, महँगी नियन्त्रण, पूँजीगत खर्चको प्रभावकारीता लगायतका प्राथमिकता समावेश गर्ने तयारी गरेको स्रोतले जनाएका छन्। यसपटकको बजेटप्रति निजी क्षेत्र, लगानीकर्ता, उद्योगी, व्यापारी तथा सर्वसाधारणको चासो उच्च रहेको छ। पूँजी बजारसँग सम्बन्धित नीति, कर संरचना, ऋण सहायता र सरकारी खर्चका प्राथमिकता बजेटको केन्द्रमा हुने अपेक्षा गरिएको छ।
आगामी आर्थिक वर्षको बजेट प्रस्तुत हुनुअघि नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) मा उल्लेखनीय सुधार देखिएको छ। लगानीकर्ताहरूले बजेट सकारात्मक आउने आशामा बजारले प्रीपेड रियाक्सन देखाएका छन्। बुधबार नेप्से परिसूचक १७.४४ अंकले बढेर २६९३.०६ विन्दुमा पुगेको छ। सेन्सेटिभ इन्डेक्स ४.२३, फ्लोट इन्डेक्स १.४८ र सेन्सेटिभ फ्लोट इन्डेक्स १.५९ अंकले उकालो लागेको छ। दिनभर स्थिर देखिएको बजार अन्तिम प्रहरमा बैंकिङ समूहको वृद्धिसँगै दोहोरो अंकले बढ्यो।
currentaffairs.adda247 को तथ्यांकअनुसार, सन् २०२५ मा सबैभन्दा धेरै वैदेशिक मुद्रा सञ्चिती भएका शीर्ष १० देशहरूको सूची सार्वजनिक गरिएको छ। चीन सबैभन्दा अगाडि छ, जसको सञ्चिती $3.57 ट्रिलियन भन्दा बढी छ, त्यसपछि जापान ($1.24 ट्रिलियन) र स्विजरल्याण्ड ($952 अर्ब) छन्। सूचीमा भारत, रूस, ताइवान, साउदी अरेबिया, हङकङ, दक्षिण कोरिया, र ब्राजिल पनि परेका छन्। यी सञ्चितीहरूले देशहरूको मुद्रा स्थिर राख्न, बाह्य आर्थिक दबाबको सामना गर्न, र आर्थिक सुरक्षालाई बलियो बनाउन सहयोग पुर्याउँछन्। यो सूचीले आर्थिक रूपमा बलिया र रणनीतिक रूपमा सक्षम राष्ट्रहरू कसरी विश्व वित्तीय प्रणालीमा प्रभावशाली छन् भन्ने देखाउँछ।
सन् २०२५ मा विश्वभरि कुल ५,५२२ अर्ब डलर मूल्यका सार्वजनिक कम्पनीहरू रहेका छन्। संयुक्त राज्य अमेरिका सबैभन्दा अगाडि छ, जहाँ १,८७३ कम्पनीहरू छन्, त्यसपछि जापान (४०४), भारत (३४८) र चीन (२१६) क्रमशः छन्। युरोपमा १,२५५ कम्पनीहरू छन्, जहाँ बेलायत, स्विजरल्यान्ड, जर्मनी र फ्रान्स प्रमुख छन्। एशिया-प्रशान्त क्षेत्र पनि तीव्र रूपमा वृद्धि हुँदैछ, जसमा अष्ट्रेलिया, दक्षिण कोरिया र हङकङको उल्लेखनीय योगदान छ। साउदी अरेबिया र यूएई जस्ता मध्यपूर्वी देशहरू उदाउँदैछन् भने ब्राजिल र दक्षिण अफ्रिका जस्ता उदाउँदा बजारहरू पनि विस्तार हुँदैछन्। यो परिवर्तनले विश्वव्यापी व्यापारिक संरचना अब धेरै देशहरूमा फैलिंदै गएको संकेत गर्छ।
फर्स्ट माइक्रोफाइनान्सको १ लाख कित्ता संस्थापक सेयर बिक्रीमा, मूल्य न्यूनतम २८० रुपैयाँ फर्स्ट माइक्रोफाइनान्स लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडले आफ्नो १ लाख कित्ता संस्थापक सेयर बिक्रीमा राखेको छ। कम्पनीले यो सेयर हालका लागि केवल विद्यमान संस्थापक सेयरधनीहरूलाई मात्र खरिद गर्न सकिने गरी बिक्री प्रक्रिया सुरु गरेको हो। कम्पनीका अनुसार, संस्थापक सेयरको न्यूनतम बिक्री मूल्य प्रतिकित्ता २८० रुपैयाँ तोकिएको छ। सेयर खरिद गर्न इच्छुक संस्थापक सेयरधनीहरूले आगामी ३५ दिनभित्र आवश्यक कागजातहरू सहित कम्पनीको ज्ञानेश्वरस्थित केन्द्रीय कार्यालयमा निवेदन दिनुपर्नेछ। कम्पनीले यस सेयर बिक्री प्रक्रिया विधिसम्मत रूपमा सम्पन्न गरेपछि मात्र अन्य चरणमा लैजाने जानकारी दिएको छ। नोट: यो सेयर सर्वसाधारणका लागि खुला गरिएको होइन।
बैंकहरूमा निक्षेप उच्च, कर्जा विस्तार भने सुस्त गतिमा नेपालका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा हाल उच्च मात्रामा निक्षेप संकलन भए पनि सोही अनुपातमा कर्जा प्रवाह हुन नसकेको देखिएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्यांक अनुसार, वाणिज्य बैंक, विकास बैंक र फाइनान्स कम्पनीहरू समेट्दा देशभर कुल निक्षेप रकम ६९ खर्ब ११ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। यो हालसम्मकै उच्च निक्षेप स्तर हो। तर, सोही अवधिसम्म कुल कर्जा लगानी ५५ खर्ब ३७ अर्ब रुपैयाँमा सीमित छ। अर्थात्, निक्षेपमा तीव्र वृद्धि भए पनि कर्जा प्रवाह अपेक्षाकृत कम भइरहेको छ। विस्तृत रूपमा हेर्दा, वाणिज्य बैंकहरूले मात्रै ६१ खर्ब ७५ अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन गरेका छन् भने अन्य विकास बैंक तथा फाइनान्सहरूले बाँकी ७ खर्ब ३५ अर्ब बराबरको निक्षेप भित्र्याएका छन्। कर्जातर्फ वाणिज्य बैंकको लगानी ४९ खर्ब १९ अर्ब रहेको छ भने अन्य संस्थाहरूको कर्जा प्रवाह ६ खर्ब १८ अर्बमा सीमित छ।
हिमालयन लाइफ इन्स्योरेन्सको ८ प्रतिशत नगद लाभांश घोषणा हिमालयन लाइफ इन्स्योरेन्सले गत आर्थिक वर्षको नाफाबाट शेयरधनीहरूलाई वितरण गर्ने लाभांश घोषणा गरेको छ। कम्पनीले ८ प्रतिशत नगद लाभांश दिने निर्णय गरेको हो। कम्पनीको सञ्चालक समितिको जेठ १४ गते बसेको बैठकले हाल कायम चुक्तापुँजीको आधारमा नगद लाभांश दिने निर्णय गरेको हो। हाल कम्पनीको चुक्तापुँजी ९ अर्ब १४ करोड ३२ लाख ३७ हजार ३०६ रुपैयाँ रहेको छ। उक्त पूँजीको ८ प्रतिशतका दरले कम्पनीले शेयरधनीहरूलाई ७३ करोड १४ लाख ५८ हजार ९८४ रुपैयाँ बराबरको नगद लाभांश वितरण गर्ने भएको हो। घोषित लाभांश नेपाल बीमा प्राधिकरणबाट स्वीकृति प्राप्त भएपछि र आगामी वार्षिक साधारण सभाबाट पारित भएपछि मात्र वितरण गरिने कम्पनीले जनाएको छ। यस निर्णयले कम्पनीका शेयरधनीहरूलाई केही राहत मिल्ने अपेक्षा गरिएको छ।
अधिक तरलताले राष्ट्र बैंकको ब्याजदर करिडोर व्यवस्थापनमा समस्या, ८० अर्ब रुपैयाँ एकैदिन प्रणालीबाट प्रशोचन देशको बैंकिङ प्रणालीमा अत्यधिक तरलता थुप्रिँदा नेपाल राष्ट्र बैंक (NRB) लाई मौद्रिक नीति अनुसारको ब्याजदर करिडोर व्यवस्थापन गर्न सकस भएको छ। कर्जाको माग कम हुँदै गएको, तर निक्षेप भने तीव्रगतिमा बढेको अवस्थाले बैंकहरूमा प्रशस्त लगानीयोग्य रकम बाँकी रहँदा केन्द्रीय बैंकले बारम्बार निक्षेप संकलन उपकरणमार्फत तरलता तान्न बाध्य भएको हो। राष्ट्र बैंकले आज (जेठ १५ गते) २१ दिन अवधिका लागि ८० अर्ब रुपैयाँ बराबरको निक्षेप संकलन उपकरण (Deposit Collection Instrument) जारी गरेको छ। यो उपकरणमार्फत प्रणालीबाट पैसा झिकेर तरलता घटाउने प्रयास गरिएको हो। यसअघि वैशाख २४ मा राखिएको ३१ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ अझै परिपक्क नभइकन नयाँ ८० अर्ब प्रशोचन गरिँदैछ।
गभर्नर पौडेलको नियुक्ति बदर माग गर्दै दायर रिटमाथि आज सर्वोच्चमा सुनुवाइ नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. विश्वनाथ पौडेलको नियुक्ति बदरको माग गर्दै दायर रिटमाथि आज सर्वोच्च अदालतमा सुनुवाइ हुने भएको छ। अधिवक्ता अनन्तराज लुइँटेल, विशाल थापा र प्रतिभा उप्रेतीलगायतले गत शुक्रबार सर्वोच्च प्रशासनमा पेश गरेको रिट दरपीठ भए पनि मंगलबार मुद्दा दर्ता भएपछि आजका लागि पेसी तोकिएको हो। रिट निवेदनमा प्रतिनिधिसभामा पराजित उम्मेदवारलाई नियुक्तिको सिफारिस गर्दै सिफारिस समितिकै पदाधिकारीले राजीनामा दिई आफैं छनोट भएको उल्लेख गर्दै यसले सुशासनको धज्जी उडाएको आरोप लगाइएको छ।
राप्ती हाइड्रो एण्ड जनरल कन्स्ट्रक्सन लिमिटेडले असार १ गतेदेखि शतप्रतिशत हकप्रद शेयर निष्कासन गर्ने राप्ती हाइड्रो एण्ड जनरल कन्स्ट्रक्सन लिमिटेडले यही असार १ गतेदेखि शतप्रतिशत हकप्रद शेयर निष्कासन गर्ने भएको छ। कम्पनीले हाल कायम चुक्ता पूँजीको १:१ अनुपातमा प्रतिकित्ता १०० रुपैयाँ दरले ६१ लाख २७ हजार ९३८ कित्ता हकप्रद शेयर निष्कासन गर्न लागेको हो। नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) बाट आवश्यक स्वीकृति प्राप्त गरिसकेपछि कम्पनीले हकप्रद निष्कासनको प्रक्रिया अघि बढाएको हो। यसअघि कम्पनीले हकप्रद निष्कासन प्रयोजनार्थ जेठ ६ गते बुक क्लोज गरिसकेको छ। जसअनुसार जेठ ५ गतेसम्म कायम शेयरधनीहरुले मात्रै यस हकप्रदमा आवेदन दिन सक्नेछन्। कम्पनीको हकप्रद शेयरमा आवेदन दिने अन्तिम म्याद असार २२ गतेसम्म तोकिएको छ। इच्छुक शेयरधनीहरुले आवेदन फारम कम्पनीको कर्पोरेट कार्यालय त्रिपुरेश्वर वा बिक्री प्रबन्धक मुक्तिनाथ क्यापिटल लिमिटेड, नक्साल काठमाडौंमा बुझाउन सक्नेछन्।
