Economy News
Stay informed and invest with latest NEPSE news and analysis.
देशभर २३ लाख ८० हजार किसान सूचीकृत, चार वर्गमा वर्गीकरण गरिँदै काठमाडौं, असोज २८ — सरकारले सञ्चालन गरेको किसान सूचीकरण कार्यक्रम अन्तर्गत हालसम्म देशभरका २३ लाख ८० हजार किसान सूचीकृत भएका छन्। अनुदानका साथै अन्य आवश्यक सहायता सहज रूपमा उपलब्ध गराउन राज्यले यो कार्यक्रम सञ्चालनमा ल्याएको हो।
अर्थमन्त्री खनाल र विश्व बैंकका उपाध्यक्ष जुटबीच भेटवार्ता, आगामी सहकार्यका विषयमा छलफल वासिङटन डिसी (अमेरिका), असोज २८ — अर्थमन्त्री रामेश्वरप्रसाद खनाल र विश्व बैंक समूहका क्षेत्रीय उपाध्यक्ष जोहानस जुटबीच सोमबार अमेरिकाको वासिङटन डिसीमा भेटवार्ता भएको छ। भेटमा नेपालमा विश्व बैंकको सहयोगमा सञ्चालनमा रहेका विकास परियोजनाहरूका प्रगति, आगामी साझेदारीका सम्भावना र आर्थिक सहयोगका विषयमा विस्तृत रूपमा छलफल गरिएको अमेरिकास्थित नेपाली दूतावासले जनाएको छ। भेटका क्रममा नेपालका आर्थिक सुधार, लगानीमैत्री वातावरण, पूर्वाधार विकास र सामाजिक क्षेत्रका परियोजनाहरूलाई सुदृढ गर्न विश्व बैंकको भूमिकाबारे पनि विचार–विमर्श भएको दूतावासले जनाएको छ।
सामाजिक सञ्जाल र मोबाइल एपमार्फत वित्तीय ठगी बढ्दै, राष्ट्र बैंकले नागरिकलाई सचेत रहन आग्रह काठमाडौं, असोज २८ — पछिल्लो समयमा विभिन्न सामाजिक सञ्जाल र मोबाइल एपमार्फत वित्तीय ठगीका घटना तीव्र गतिमा बढिरहेका छन्। अपरिचित व्यक्ति वा नम्बरबाट ‘लक्की ड्रमा परेका’, ‘महँगो मोबाइल वा पुरस्कार जितेका’, ‘विदेशबाट पार्सल आएको’, ‘धन–सुन फेला परेको’, वा ‘छोटो समयमा धेरै प्रतिफल पाइने’ जस्ता आकर्षक सन्देशहरू पठाउने क्रम तीव्र भएको छ। नेपाल राष्ट्र बैंकले सोमबार एक विज्ञप्ति जारी गर्दै नागरिकहरूलाई यस्ता भ्रामक सन्देश र प्रस्तावहरूबाट सावधान रहन आग्रह गरेको छ। केन्द्रीय बैंकका अनुसार यस्ता सन्देशहरू प्रायः वित्तीय ठगीका उद्देश्यले पठाइएका हुन्छन्, जसको मुख्य लक्ष्य सर्वसाधारणको व्यक्तिगत वा वित्तीय विवरण चोरी गरेर आर्थिक हानि पुर्याउनु हो।
अमेरिकामा अर्थमन्त्री खनालद्वारा नेपाल–अमेरिका आर्थिक साझेदारीमा जोड वाशिङटन डिसी (अमेरिका), असोज २८ — विश्व बैंक र अन्तरराष्ट्रिय मुद्रा कोष (IMF) को वार्षिक बैठकमा सहभागी हुन अमेरिका पुगेका अर्थमन्त्री रामेश्वरप्रसाद खनालले अमेरिकन चेम्बर अफ कमर्सले आयोजना गरेको ‘फ्रम द हिमालयज टु द हार्टल्याण्ड : स्ट्रेन्थनिङ यूएस–नेपाल पार्टनरशिप’ शीर्षकको व्यवसायिक संवाद (Business Dialogue) कार्यक्रममा सम्बोधन गरेका छन्। कार्यक्रममा अर्थमन्त्री खनालले नेपालको हालको आर्थिक स्थिति, लगानी वातावरण, र अमेरिका–नेपालबीचको आर्थिक साझेदारी सुदृढीकरणका विषयमा विस्तृत रूपमा चर्चा गरेका थिए। उनले नेपालले लगानी–मैत्री नीति, निजी क्षेत्रसँगको सहकार्य, र ऊर्जा, पर्यटन, र सूचना प्रविधि क्षेत्रका अवसरहरूमा जोड दिएको जानकारी गराए।
सरकारले ल्यायो तेस्रो सार्वजनिक वित्तीय व्यवस्थापन सुधार रणनीति (२०८२–२०८७) — स्रोतको प्रभावकारी विनियोजन, सुशासन र आर्थिक अनुशासन मुख्य लक्ष्य स्रोतको प्रभावकारी विनियोजन, आर्थिक अनुशासन कायम राख्ने र सार्वजनिक सेवा प्रवाहलाई प्रवर्द्धन गर्ने उद्देश्यसहित सरकारले तेस्रो सार्वजनिक वित्तीय व्यवस्थापन सुधार राष्ट्रिय रणनीति (सन् २०८२–२०८७) तयार गरेको छ। यो रणनीति संघीय शासन प्रणाली लागू भएपछिको पहिलो व्यापक वित्तीय सुधार खाका हो, जसले नेपालमा संघीय वित्तीय व्यवस्थापनको दिगोपनालाई बल पुर्याउने सरकारको विश्वास छ।
राष्ट्र बैंकले सुन आयात सीमा २५ किलो पुर्यायो काठमाडौं, असोज २४ गते — नेपाल राष्ट्र बैंकले सुन आयातको सीमा २० किलोबाट बढाएर अब दैनिक २५ किलो पुर्याउने निर्णय गरेको छ। राष्ट्र बैंकले विदेशी विनियम कारोबार गर्ने निकायका लागि जारी एकीकृत परिपत्र २०८१ मा संशोधन गर्दै आज (शुक्रबार) नयाँ व्यवस्था लागू गरेको हो।
राष्ट्र बैंकले रेमिट्यान्स सीमा २५ लाख पुर्यायो नेपाल राष्ट्र बैंकले अब एकैदिनमा अधिकतम २५ लाख रुपैयाँसम्मको रेमिट्यान्स रकम पठाउन वा पठाउन पाउने व्यवस्था गरेको छ। बैंकको विदेशी विनिमय व्यवस्थापन विभागले शुक्रबार एकीकृत परिपत्र २०८१ संशोधन गर्दै नयाँ सीमा लागू गरेको हो। यसअघि यो सीमा दैनिक २० लाख रुपैयाँ मात्र थियो। संशोधित परिपत्रअनुसार अब नेपाली वा विदेशी नागरिक, नेपालमा दर्ता भएका फर्म, कम्पनी, संस्था वा शाखा कार्यालयहरूले बिक्री, कमिसन, शुल्क, पारिश्रमिक लगायतका प्रयोजनका लागि फिर्ता नहुने (non-repatriable) रकम इजाजतप्राप्त विप्रेषण कम्पनीमार्फत प्रत्यक्ष लाभग्राहीको बैंक खातामा पठाउन वा पठाउन पाउनेछन्।
नेपाल राष्ट्र बैंकद्वारा दुई मनी एक्सचेञ्ज कम्पनीको इजाजतपत्र रद्द काठमाडौं — नेपाल राष्ट्र बैंकले दुई मनी एक्सचेञ्ज कम्पनीहरूको कारोबार इजाजतपत्र रद्द गरेको छ। बैंकको विदेशी विनिमय व्यवस्थापन विभाग, बालुवाटारले आज सार्वजनिक गरेको सूचनामा म्याद समाप्त भएको मितिले तीन महिनाभित्र नवीकरण नगरेकाले ती दुई कम्पनीको इजाजतपत्र खारेज गरिएको जनाएको छ।
नेपाल राष्ट्र बैंकले बिहीबारका लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर सार्वजनिक गर्यो काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले बिहीबार (असोज २३ गते, २०८२) का लागि विदेशी मुद्राको विनिमय दर निर्धारण गरेको छ। राष्ट्र बैंकका अनुसार अमेरिकी डलरको खरिददर १४१ रुपैयाँ ७८ पैसा र बिक्रीदर १४२ रुपैयाँ ३८ पैसा कायम गरिएको छ। युरोपियन युरो एकको खरिददर १६४ रुपैयाँ ८८ पैसा र बिक्रीदर १६५ रुपैयाँ ५८ पैसा रहेको छ भने बेलायती पाउन्ड स्ट्रलिङ एकको खरिददर १९० रुपैयाँ ४ पैसा र बिक्रीदर १९० रुपैयाँ ८५ पैसा निर्धारण गरिएको छ। त्यस्तै, स्विस फ्र्याङ्कको खरिददर १७७ रुपैयाँ २७ पैसा र बिक्रीदर १७८ रुपैयाँ २ पैसा रहेको छ।
#NepalInsuranceAuthority #GenZProtest #InsuranceSectorNepal #CSR #ReconstructionSupport #InsuranceReform #InsuranceCompanies #CorporateSocialResponsibility #NepalGovernment #EconomicRecoveryजेनजी आन्दोलनबाट भएको क्षतिको पुनर्निर्माणका लागि बीमा कम्पनीलाई सहयोग गर्न कानुनी बाटो खुला काठमाडौं । नेपाल बीमा प्राधिकरणले हालै भएको जेनजी आन्दोलनका क्रममा भएको क्षतिको पुनर्निर्माणका लागि बीमा कम्पनीहरूले सहयोग गर्न सक्ने व्यवस्था गरेको छ । प्राधिकरणले ‘बीमकको संस्थागत सुशासन सम्बन्धी निर्देशिका, २०८२’ को दोस्रो संशोधन गर्दै संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व (CSR) कोषमार्फत सरकारलाई सहयोग गर्ने कानुनी बाटो खुला गरेको हो । संशोधित निर्देशिकाअनुसार अब बीमा कम्पनीहरूले प्राकृतिक प्रकोप, नागरिक आन्दोलन, जन प्रदर्शन वा अन्य कारणले भएको क्षतिको पुनर्निर्माण, राहत तथा आर्थिक पुनरुत्थानका लागि नेपाल सरकारले स्थापना गरेको कोषमा सहयोग गर्न सक्नेछन् । यो व्यवस्था निर्देशिकाको दफा ४५ को उपदफा (२) अन्तर्गत खण्ड (घ) पछि नयाँ खण्ड (ङ) थपेर गरिएको हो । यसअघि यस्तो खालको खर्चका लागि कुनै कानुनी व्यवस्था नभएको प्राधिकरणले जनाएको छ ।
नेपालबाट दैनिक एक हजार मेगावाट विद्युत् निर्यात, हालसम्म १५ अर्ब रुपैयाँ आम्दानी काठमाडौं — नेपालले पछिल्ला महिनाहरूमा दैनिक औसत एक हजार मेगावाट विद्युत् निर्यात गरिरहेको छ। नेपाल विद्युत प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक मनोज सिलवालका अनुसार चालू आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को साउनदेखि हालसम्म करिब रु. १५ अर्ब बराबरको विद्युत् निर्यात भएको छ। विद्युत् निर्यात भारतीय ऊर्जा एक्सचेञ्ज (IEX) मार्फत डे-अहेड र रियल टाइम मार्केटमा प्रतिस्पर्धात्मक दरमा हुँदै आएको छ। साथै, द्विपक्षीय मध्यकालीन विद्युत् बिक्री सम्झौता अनुसार भारतका हरियाणा र बिहार राज्यमा समेत विद्युत् बिक्री भइरहेको छ।
IMF : नेपालमा छैठौं समीक्षा सम्पन्न — अर्थतन्त्र क्रमिक सुधारको दिशामा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (IMF) ले नेपालका लागि Extended Credit Facility (ECF) अन्तर्गतको छैठौं समीक्षा सम्पन्न गरेको छ। समीक्षा प्रतिवेदन अनुसार, नेपालले विश्वव्यापी व्यापार तथा सहायता सम्बन्धी अवरोधका बाबजुद तुलनात्मक रूपमा कम असर भोगेको निष्कर्ष निकालिएको छ।
नेपालले केही मुलुकसँग नाफा कमायो, तर समग्र घाटा यथावत काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो दुई महिनामा नेपालले धेरैजसो मुलुकसँग व्यापार घाटा खेप्दा पनि केही मुलुकसँग भने नाफा (Trade Surplus) कमाएको छ। भन्सार विभागका तथ्याङ्कअनुसार, १२६ देशहरूमध्ये करिब डेढ दर्जन मुलुकसँग नेपालको व्यापार नाफामा देखिएको छ। नेपालले सबैभन्दा ठूलो नाफा जर्मनीसँग कमाएको छ। यस अवधिमा जर्मनीसँगको आयात ७ अर्ब १६ करोड रुपैयाँमा सीमित रहँदा निर्यात भने ८ अर्ब ७२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यसरी जर्मनीसँग मात्रै १ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँभन्दा बढी नाफा भएको छ। जर्मनीतर्फ नेपाली कर्पेट, गार्मेन्ट्स, हस्तकलाका सामान र चिया–कफी जस्ता वस्तु प्रमुख निर्यात बनेका छन्।
भारतसँग मात्र १ खर्ब ३५ अर्ब घाटा : आयातमा निर्भरता झन् बढ्यो काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो दुई महिनामा नेपालले भारतसँगको व्यापारमा मात्रै १ खर्ब ३५ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी घाटा व्यहोरेको छ। भन्सार विभागका अनुसार यस अवधिमा भारतबाट १ खर्ब ७३ अर्ब ५४ करोड रुपैयाँको सामान आयात गरिएको छ भने निर्यात भने ३८ अर्ब ३५ करोड रुपैयाँमा सीमित रह्यो। भारतसँगको व्यापारिक सम्बन्ध परम्परागत रूपमा घनिष्ठ भए पनि नेपाल लगातार आयात–निर्भर बन्दै गएको तथ्याङ्कले देखाउँछ। पेट्रोलियम पदार्थ, गाडी, खाद्यान्न, औषधि, लत्ता कपडा लगायतका वस्तुमा भारत मुख्य आपूर्तिकर्ता बनेको छ। यता, नेपालले भारततर्फ प्रमुख रूपमा सोयाबिन तेल, चिया, अदुवा, मसला र कर्पेट निर्यात गरेको छ। तर निर्यात वृद्धिको गति आयात वृद्धिको तुलनामा न्यून रहँदा कुल घाटा अझै बढेको छ। विशेषज्ञहरूको भनाइमा, भारतसँगको व्यापार घाटा घटाउन नेपालले आयात प्रतिस्थापन गर्ने उत्पादनमा लगानी, निर्यात विविधीकरण र गुणस्तरीय उत्पादनमार्फत भारतीय बजारमा प्रवेश बढाउनुपर्ने आवश्यकता छ। नत्र, भारतसँगको निर्भरता अझ बढ्दै जाने र विदेशी मुद्रा सञ्चितिमा थप दबाब पर्न सक्ने चेतावनी उनीहरूले दिएका छन्।
गार्मेन्ट्स र कर्पेट अझै निर्यातको आधार, तर प्रतिस्पर्धा कडा काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो दुई महिनामा नेपालले गरेको कुल निर्यातमा परम्परागत वस्तु गार्मेन्ट्स र कर्पेट अझै पनि प्रमुख आधार बनेका छन्। भन्सार विभागका तथ्याङ्कअनुसार नन–निटेड गार्मेन्ट्स १४ अर्ब ९५ करोड रुपैयाँ, निटेड गार्मेन्ट्स ९ अर्ब १८ करोड रुपैयाँ, र मानव निर्मित फाइबर २० अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी निर्यात भएको छ। त्यस्तै, हस्तनिर्मित कर्पेटको निर्यात १७ अर्ब ३३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यी परम्परागत वस्तुहरूले अझै पनि ठूलो परिमाणमा विदेशी मुद्रा आर्जन गरिरहेका छन्। विशेष गरी युरोपेली मुलुकतर्फ कर्पेटको माग स्थिर रहेको छ भने गार्मेन्ट्स र कपडा दक्षिण एशिया र पश्चिमी मुलुकतर्फ निर्यात भइरहेको छ। तर, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धा झन् कडा हुँदै गएको छ। बंगलादेश, भियतनाम र क्याम्बोडिया जस्ता मुलुकहरूले सस्तो मूल्यमा ठूलो मात्रामा कपडा उत्पादन गर्ने भएकाले नेपालका गार्मेन्ट्स उद्योग दबाबमा परेका छन्। उत्पादन लागत उच्च हुनु, प्रविधिगत आधुनिकीकरण नहुनु र आपूर्ति शृंखला कमजोर हुनु नेपालका गार्मेन्ट्स उद्योगका चुनौती मानिएका छन्।
८.५९ प्रतिशतले बढ्यो व्यापार घाटा : आत्मनिर्भरता कसरी सम्भव? काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो दुई महिनामा नेपालको व्यापार घाटा ८.५९ प्रतिशतले बढेको छ। भन्सार विभागका अनुसार यस अवधिमा नेपालले ३ खर्ब ५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको आयात गरेको छ भने निर्यात ४७ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँमा सीमित भएको छ। यसरी कुल वैदेशिक व्यापार विस्तार भए पनि आयातको तुलनामा निर्यात न्यून भएकाले व्यापार घाटा अझै चुलिएको हो। गत वर्षको सोही अवधिमा पनि नेपालले ठूलो परिमाणमा आयात गरेको थियो तर यो वर्ष आयातमा १६ प्रतिशतभन्दा बढी वृद्धिसँगै घाटा अझ गहिरिएको विभागले जनाएको छ। निर्यातमा ८८ प्रतिशतको उल्लेख्य वृद्धि देखिए पनि त्यो मुख्यतया भटमासको तेल निर्यातका कारण भएको हो। यसरी एउटै वस्तुमा अत्यधिक निर्भरता कायम रहँदा निर्यात वृद्धिले व्यापार घाटा कम गर्ने क्षमता देखाउन सकेको छैन।
पेट्रोलियम आयातमा मात्रै ४५ अर्ब खर्च, वैकल्पिक ऊर्जा अपरिहार्य काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो दुई महिनामा मात्रै नेपालले ४५ अर्ब ३९ करोड रुपैयाँभन्दा बढी पेट्रोलियम पदार्थ आयात गरेको छ। भन्सार विभागका अनुसार पेट्रोलियम पदार्थ नै सबैभन्दा ठूलो आयात वस्तु बनेको छ, जसले कुल आयात रकममा ठूलो हिस्सा ओगटेको छ। नेपालको कुल आयात रकम ३ खर्ब ५ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढी पुगेको अवस्थामा पेट्रोलियम पदार्थले मात्र झण्डै १५ प्रतिशत हिस्सा लिएको छ। पेट्रोलियममा यति ठूलो खर्चले विदेशी मुद्रा सञ्चिति र भुक्तानी सन्तुलनमा प्रत्यक्ष दबाब परेको विज्ञहरूको भनाइ छ। विकासशील मुलुक नेपालका लागि इन्धन आयातमा निर्भरता दीर्घकालीन रूपमा गम्भीर चुनौती मानिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा पेट्रोलियमको मूल्य उतारचढावले अर्थतन्त्रलाई अस्थिर बनाइरहेको सन्दर्भमा, वैकल्पिक ऊर्जा स्रोततर्फ ध्यान दिन अपरिहार्य देखिएको छ।
मल र अन्नमा आयात निर्भरता, तर मसला र चियामा निर्यातको सम्भावना काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो दुई महिनामा नेपालले ठूलो परिमाणमा रासायनिक मल र अन्नजन्य वस्तु आयात गरेको छ। भन्सार विभागका अनुसार यस अवधिमा मात्र १६ अर्ब १७ करोड रुपैयाँको मल र ८ अर्ब ७९ करोड रुपैयाँ बराबरको अन्न बाहिरिनु परेको छ। कृषि प्रधान अर्थतन्त्र भनिए पनि नेपाल अझै खाद्य उत्पादनका आधारभूत साधनमा पूर्णरूपमा आत्मनिर्भर बन्न सकेको छैन। अर्कोतर्फ, नेपालले कृषि उत्पादनकै केही वस्तुमा भने उल्लेख्य निर्यात सम्भावना देखाएको छ। सोही अवधिमा १८ अर्ब ९४ करोड रुपैयाँ बराबरको चिया, कफी र मसला निर्यात भएको छ। इलामको चिया, स्याङ्जा र पाल्पाको कफी, साथै अदुवा र इलाइची जस्ता मसलाहरू अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा लोकप्रिय बन्दै गएका छन्।
दुई महिनामा नेपालका शीर्ष १० निर्यात वस्तु : भटमासको तेलमै आधा हिस्सा काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को पहिलो दुई महिनामा नेपालले ४७ अर्ब ३१ करोड रुपैयाँ बराबरका वस्तु निर्यात गरेको छ। अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा निर्यात ८८.५७ प्रतिशतले बढेको छ। तर यो वृद्धिको मुख्य आधार केही सीमित वस्तुहरूमा मात्र केन्द्रित भएको देखिन्छ। विशेषगरी भटमासको तेल नै कुल निर्यातको आधाभन्दा बढी हिस्सामा देखिएको छ।
किन बढ्यो होला सुनको मूल्य ? केके छन् कारण ? नेपालमा सुन र चाँदी दुवैको मूल्य मंगलबार ऐतिहासिक उचाइमा पुगेका छन्। नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार छापावाल सुन प्रतितोला तीन हजार ९०० रुपैयाँले बढेर २ लाख २१ हजार ७०० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ। यसअघि सोमबार सुनको मूल्य २ लाख १७ हजार ८०० रुपैयाँमा सीमित थियो। यस्तै, चाँदीको मूल्य पनि तोलामा ३० रुपैयाँले वृद्धि हुँदै २ हजार ६८० रुपैयाँमा पुगेको छ। सोमबारको बजारमा चाँदी २ हजार ६५० रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो। लगातार तीन दिनदेखि चाँदीले समेत रेकर्ड तोडेको महासंघले जनाएको छ।