Economy News
Stay informed and invest with latest NEPSE news and analysis.
नेपाल आयल निगमले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा बढ्दो मूल्यका कारण पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धि गरेको छ। शुक्रबारदेखि लागू हुने गरी पेट्रोलमा १७ रुपैयाँ, डिजेल र मट्टीतेलमा २५ रुपैयाँ तथा एलपी ग्यासमा १०० रुपैयाँले वृद्धि गरिएको हो। नयाँ मूल्य अनुसार काठमाडौँमा पेट्रोल २१९ रुपैयाँ र डिजेल/मट्टीतेल २०७ रुपैयाँ पुगेको छ। कर छुट हुँदाहुँदै पनि घाटा कायमै रहेपछि मूल्य समायोजन गरिएको निगमले जनाएको छ।
नेप्सेले धितोपत्र कारोबार सञ्चालन विनियमावली संशोधन गर्दै व्यक्तिगत कम्पनीका शेयरको दैनिक मूल्य सीमा १० प्रतिशतबाट १५ प्रतिशत पुर्याएको छ। प्री-ओपन सेसनको मूल्य सीमा ५ प्रतिशत तय गरिएको छ। नेप्से इन्डेक्सको सर्किट ब्रेकर दुई तहमा संशोधित गरिएको छ: ५ प्रतिशत उतारचढावमा १५ मिनेटको रोक, र ८ प्रतिशतमा दिनभरको बजार बन्द। धितोपत्र बोर्डले अनुमोदन गरिसकेको छ र नेप्से कार्यान्वयन मिति छिट्टै घोषणा गर्नेछ। नयाँ सीमा बजार तरलता बढाउन र वास्तविक मूल्य पत्ता लगाउन मद्दत पुर्याउने अपेक्षा छ, तर अस्थिरता बढ्न सक्ने छ।
काठमाडौँ। विश्व बैंकको पछिल्लो प्रतिवेदन अनुसार नेपालमा आर्थिक वृद्धि आगामी वर्षहरूमा सुस्त हुने प्रक्षेपण गरिएको छ। आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा वृद्धिदर २.३ प्रतिशत पुग्ने अनुमान छ, जुन अघिल्लो वर्षको ४.६ प्रतिशतभन्दा कम हो। मध्यपूर्वको द्वन्द्व, स्ट्रेट अफ होर्मुजमा यातायात अवरोध, इन्धन मूल्यवृद्धि, सुस्त पर्यटन र आपूर्ति शृङ्खलामा समस्या मुख्य कारण रहेका छन्। सेवा क्षेत्र र पर्यटन सबैभन्दा बढी प्रभावित हुने देखिएको छ। उपभोक्ताको क्रयशक्ति कमजोर हुनु, उद्योग लागत बढ्नु र लगानी विश्वास घट्नु सम्भावित चुनौतीहरू हुन्। कृषि क्षेत्र समग्रमा स्थिर रहने अपेक्षा गरिएको छ। सकारात्मक पक्षमा राजनीतिक स्थिरता, सुधारमुखी नीतिहरू र विदेशी विनिमय सञ्चितिले लगानीमा विश्वास बढाउन सहयोग गर्नेछ। आगामी वर्षहरूमा जलविद्युत विकास, उपभोग वृद्धि र निर्वाचन खर्चले आर्थिक वृद्धिदर क्रमशः ४.४ प्रतिशतसम्म बढाउने अनुमान गरिएको छ। दक्षिण एसियाको समग्र वृद्धि पनि केही सुस्त हुने प्रक्षेपण छ, तर क्षेत्र अझै तीव्र गतिमा विकास भइरहने अपेक्षा गरिएको छ।
सरकारले सार्वजनिक यातायातको भाडा वृद्धि गरेको छ। यात्रुबाहक सवारीमा १६.७१%, पहाडी मालबाहकमा २१.६८% र तराइ मालबाहकमा १५.७५% भाडा बढाइएको छ। भाडा वृद्धि इन्धन मूल्य वृद्धिसँग सम्बन्धित व्यवसायीको मागअनुसार गरिएको हो।
CEO राजकुमार अर्याललाई कर्मचारी शेयर वितरणमा अनियमितताको आरोपमा पक्राउ परेपछि, सन नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्सले कवि फूँयाललाई निमित्त प्रमुख कार्यकारी अधिकृत नियुक्त गरेको छ। उनी हाल वरिष्ठ उप प्रमुख कार्यकारी अधिकृत पदमा कार्यरत छन्।
नेपाल राष्ट्र बैंकले आज बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूबाट २५ अर्ब रूपैयाँ ५६ दिनको अवधिका लागि बोलकबोलमार्फत तान्ने भएको छ। वाणिज्य बैंक, विकास बैंक र वित्त कम्पनीहरूले ब्याजदर प्रस्ताव गर्न सक्नेछन्, सबैभन्दा कम ब्याजदरलाई प्राथमिकता दिइनेछ। हाल बैंकहरूमा अधिक तरलता छ, र यो उपाय त्यसलाई व्यवस्थापन गर्न सहायक हुनेछ। राखिएका निक्षेप अन्य बैंक वा वित्तीय संस्थामा धितोको रूपमा प्रयोग गर्न सकिनेछ। मूलधन र ब्याज जेठ २० मा फिर्ता गरिनेछ।
अमेरिका र इरानबीच स्ट्रेट अफ हर्मुज खोल्ने सर्तमा भएको अस्थायी युद्धविरामपछि विश्वभर तेलको मूल्य घटेको र शेयर बजारमा सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ। ब्रेन्ट र अमेरिकन क्रुडको मूल्य उल्लेखनीय रूपमा घटे पनि द्वन्द्वअघिको स्तरभन्दा अझै माथि छन्। यसअघि तनावका कारण ऊर्जा आपूर्ति प्रभावित भई विशेषगरी एशियाली देशहरूमा असर परेको थियो। हालको सहज अवस्थाले लगानीकर्ताको विश्वास बढाएको छ भने फिलिपिन्सजस्ता देशहरू अझै उच्च इन्धन मूल्यको प्रभाव झेलिरहेका छन्।
नेपाल राष्ट्र बैंकले बजारको अधिक तरलता नियन्त्रण गर्न आज ४० अर्ब रुपैयाँ बराबरको ५६ दिने निक्षेप संकलन गर्न लागेको छ। ‘क’, ‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूले आज दिउँसो ३ बजेसम्म OBSS मार्फत बोलकबोल गर्न सक्नेछन्। ब्याजदर प्रतिस्पर्धात्मक बोलकबोलबाट तय हुने र निक्षेपको भुक्तानी २०८३ जेठ १७ गते हुने छ। उक्त रकम CRR मा गणना नहुने तर SLR र तरलता अनुपातमा समावेश हुने व्यवस्था गरिएको छ।
वीरगन्ज नाकाबाट चालु आर्थिक वर्षको सात महिनामा विद्युतीय सवारीसाधनको आयात उल्लेख्य रूपमा बढेको छ। ४९७ वटा विद्युतीय जिप, कार र भ्यान आयात हुँदा राजस्व पनि बढेको छ। विद्युतीय मोटरसाइकलको संख्या घटे पनि कुल आयात रकम उल्लेखनीय छ। इन्धनबाट चल्ने सवारीसाधनको आयात र राजस्व भने घटेको छ। समग्रमा सवारीसाधन र पार्टपुर्जा आयात बढ्दै जाँदा विद्युतीय सवारीप्रति आकर्षण बढेको देखिन्छ।
चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ का आठ महिनामा नेप्सेमा कुल ७० अर्ब ४६ करोड रुपैयाँ बराबरको सेयर सूचीकृत भएको छ। फागुन मसान्तसम्म नेप्सेमा २८६ कम्पनी सूचीकृत छन्, जसमा बैंक, वित्तीय संस्था, बीमा, हाइड्रोपावर, म्यानुफ्याक्चरिङ, होटल र अन्य क्षेत्रका कम्पनीहरू समावेश छन्। आठ महिनामा १२ अर्ब ५९ करोडको बोनस सेयर सूचीकृत भएको छ भने नेपाल धितोपत्र बोर्डले कुल ३७ अर्ब १ करोड रुपैयाँ बराबरको सेयर निष्काशनको अनुमति दिएको छ।
अमेरिका, इजरायल र इरानबीचको युद्धका कारण नेपालका औषधि उद्योग संकटमा परेका छन्। कच्चा पदार्थको मूल्य वृद्धि र वितरण प्रणालीमा समस्या आउँदा उत्पादन लागत बढेको छ। तर औषधि मूल्य बढाउन अनुमति नदिँदा उद्योगी घाटामा परेका छन्। भारतमा ‘प्रोपेन ग्यास’ अभावले औषधि उद्योग बन्द हुँदा नेपालमा पनि औषधिको अभाव हुन सक्ने अवस्था आएको छ।
काठमाडौं महानगरपालिका र साझा यातायातको सहकार्यमा १ बैशाख २०८३ देखि रात्रीकालीन सार्वजनिक यातायात सेवा सुरु हुँदैछ। सेवा दुई मार्गमा सञ्चालन हुनेछ: १६ किलोमिटर उत्तर–दक्षिण मार्ग (लगनखेल–बुढानिलकण्ठ) र २० किलोमिटर पूर्व–पश्चिम मार्ग (थानकोट–त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल), जसमा चार विद्युतीय बसहरू चलाइने छन्। बसहरू राति ८:०० बजे देखि ११:०० बजे सम्म २० मिनेटको अन्तरालमा सञ्चालन हुनेछन्। सुरक्षा सुनिश्चित गर्न बसमा CCTV क्यामेरा र महानगर प्रहरी तैनाथ गरिनेछ। महानगरले आधुनिक, सुविधाजनक, सुरक्षित र दिगो यातायात सेवा उपलब्ध गराउन लक्ष्य राखेको छ।
काठमाडौँ। नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकअनुसार आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को फागुन मसान्तसम्म देशको कुल विदेशी मुद्रा सञ्चिति ३४ खर्ब १३ अर्ब ७७ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। यसले १८.५ महिनासम्मको आयात धान्न पर्याप्त रहेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ। चालु खाता र शोधनान्तर दुवै मजबुत बनेको देखिएको छ भने विप्रेषण आय, प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानी र खुद पुँजीगत ट्रान्सफरमा पनि वृद्धि भएको छ। विश्लेषकहरूले यसलाई देशको आर्थिक स्थिरता र बाह्य क्षेत्र सन्तुलनका लागि सकारात्मक संकेतको रूपमा लिइरहेका छन्।
सरकारले १० वर्षभन्दा बढी समयदेखि निष्क्रिय रहेका बैंक खाताको रकम राज्यकोषमा लैजाने तयारी गरेपछि देशभर बैंकहरूमा निष्क्रिय खाता सक्रिय गराउनेहरूको भीड बढेको छ। नेपाल राष्ट्र बैंक का अनुसार यस्ता खातामा ठूलो रकम रहेको छ र विदेशमा रहेका नेपालीहरूले पनि खाता सम्बन्धी सोधपुछ बढाएका छन्। हालको कानुनी व्यवस्थाअनुसार यस्तो रकम निश्चित प्रक्रिया पछि ‘बैंकिङ विकास कोष’ मा जम्मा हुने भए पनि सरकारको निर्णय कार्यान्वयन गर्न कानुन संशोधन आवश्यक पर्ने देखिएको छ।
काठमाडौँ । बैंक तथा वित्तीय संस्थामा निक्षेप उल्लेख्य रूपमा बढे पनि निजी क्षेत्रमा कर्जा विस्तार सुस्त देखिएको छ। फागुन मसान्तसम्म निक्षेप ६.६ प्रतिशतले बढ्दा कर्जा वृद्धि ४.४ प्रतिशत मात्रै भएको छ। यसले बैंकिङ प्रणालीमा तरलता बढ्दै गएको तर कर्जा माग कमजोर रहेको संकेत गर्दछ। कर्जा मुख्यतः गैर–वित्तीय संस्थागत क्षेत्रमा बढी प्रवाहित भएको छ भने केही क्षेत्रमा वृद्धि भए पनि कृषि र वित्तीय क्षेत्रमा कर्जा घटेको छ।
नेपाल आयल निगमले पेट्रोल, डिजेल र मट्टितेलको मूल्य प्रतिलिटर १५ रुपैयाँले बढाएको छ, जसअनुसार पेट्रोल २०२ र डिजेल/मट्टितेल १८२ रुपैयाँ पुगेको छ। एलपी ग्यासको मूल्य यथावत राखिएको छ। मूल्य वृद्धि पछि पनि निगम ठूलो घाटामा रहेको छ र पाक्षिक रूपमा करिब ११ अर्ब ७१ करोड रुपैयाँ घाटा हुने अनुमान गरिएको छ।
मंगलबार नेप्से परिसूचक १९.७० अंक बढेर २८५१.०९ विन्दुमा पुगेको छ। पछिल्ला दुई दिन घटेको बजार यस दिन उठेको हो। सेन्सेटिभ इण्डेक्स ३.२६ अंक, फ्लोट इण्डेक्स १.२४ अंक र सेन्सेटिभ फ्लोट इण्डेक्स १.०२ अंकले बढेका छन्। कारोबार रकम घटेर ११ अर्ब ११ करोड रुपैयाँको कारोबार भएको छ। रिलायन्स स्पिनिङ्ग मिल्स, भुजुङ्ग हाइड्रोपावर, सुपर खुदी हाइड्रोपावर, रिज लाइन इनर्जी र होटल फरेष्ट इनको शेयर सकारात्मक सर्किटमा पुगेका छन्। सूर्यकुण्ड हाइड्रो इलेक्ट्रिकको शेयर १० प्रतिशत बढेको छ भने सप्तकोशी डेभलपमेन्ट बैंकको शेयर ८.९६ प्रतिशत घटेको छ। रिडी हाइड्रोपावर, अपि पावर र एनआरएन इन्फ्रास्ट्रक्चर एण्ड डेभलपमेन्टको कारोबार सबैभन्दा बढी भएको छ। १३ उपसमूहमध्ये ११ उपसमूहको परिसूचक बढेको छ, उत्पादन तथा प्रशोधन उपसमूह सर्वाधिक १.९४ प्रतिशतले बढेको छ।
काठमाडौं । लामो समयदेखि प्रतीक्षित नागढुंगा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग सञ्चालन र मर्मतसम्भारका लागि युसिन–एआरटी जेभीलाई ठेकेदार कम्पनीको रूपमा छनोट गरिएको छ। २.६५ किलोमिटर लामो सुरुङमार्गको पाँच वर्षसम्मको सञ्चालन, मर्मतसम्भार र प्राविधिक व्यवस्थापनको जिम्मेवारी यो कम्पनीले सम्हाल्नेछ। ठेक्का कुल १ अर्ब १० करोड ४० लाख रुपैयाँमा पाइएको छ, जुन सरकारी अनुमानभन्दा करिब ४०% कम हो। यो सुरुङमार्गले काठमाडौं प्रवेश गर्ने सवारी साधनहरूको यात्रा समय र इन्धन बचतमा मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
सरकारले १० वर्षभन्दा बढी निष्क्रिय रहेका बैंक खातामा रहेको रकम राज्यकोषमा ल्याउने योजना अघि बढाएको छ। हाल यस्ता खातामा करिब १ खर्ब ८८ अर्ब रुपैयाँ रहेको छ। कानुनी प्रक्रिया पूरा गरी र नियम संशोधन गरेपछि मात्र यो योजना कार्यान्वयन हुने देखिन्छ। खातावालाले बैंक वा अनलाइनमार्फत केवाईसी अद्यावधिक गरे खाता पुनः सक्रिय गर्न सकिन्छ।
काठमाडौँ । सरकारले सार्वजनिक गरेको ‘सुशासन मार्गचित्र, २०८२’ ले बजेट, कर प्रशासन, वित्तीय हस्तान्तरण र सार्वजनिक निकायमा व्यापक सुधारको खाका प्रस्तुत गरेको छ। मार्गचित्रले कर प्रणालीलाई न्यायोचित, प्रगतिशील, पारदर्शी र डिजिटल बनाउन सुझाव दिएको छ। बजेट प्रणालीमा पारदर्शिता, परिणाममुखीता र नागरिक सहभागिता सुनिश्चित गर्न, साथै दोहोरो कार्यक्रम र स्रोत दोहोरिन नदिन साझा परियोजना बैङ्क र समन्वित बजेट प्रणाली विकास गर्न सिफारिस गरिएको छ। राजस्व प्रशासनमा पूर्ण डिजिटल प्रणाली, फेसलेस अडिट र भ्रष्टाचार नियन्त्रणमा जोड दिइएको छ। गैरकर राजस्व बढाउन, सार्वजनिक संस्थाको पुनर्संरचना र व्यावसायिक व्यवस्थापन आवश्यक रहेको उल्लेख छ। प्रशासन सुधारका लागि एक दर्जन निकाय खारेज, केही गाभ्ने र केही प्रदेश वा स्थानीय तहमा हस्तान्तरण गर्ने सिफारिस गरिएको छ। निश्चित उद्देश्य र समय पूरा भएपछि स्वतः खारेज गर्ने नीति कडाइका साथ कार्यान्वयन गर्नुपर्नेमा जोड दिइएको छ।